Sąd potwierdza legalność i patriotyczny charakter działalności ruchu ALLATRA w Ukrainie

25 lutego 2026 roku Szósty Administracyjny Sąd Apelacyjny (Kijów, Ukraina) potwierdził legalność działalności organizacji społecznej „ALLATRA Międzynarodowy Ruch Społeczny”, stwierdzając brak jakichkolwiek ustawowych podstaw do jej zakazu oraz przymusowej likwidacji.

W drodze postanowienia przyjętego po rozpatrzeniu sprawy administracyjnej nr 640/362/23 oddalono apelacje wniesione przez Centralne Międzyregionalne Zarządzenie Ministerstwa Sprawiedliwości (Kijów) oraz Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy, a decyzja sądu pierwszej instancji została utrzymana w mocy.

Postanowienie weszło w życie w dniu jego przyjęcia i jest ostateczne — nie podlega zaskarżeniu w drodze kasacji (pkt 2, część 5, art. 328 Kodeksu postępowania administracyjnego Ukrainy).

Sąd stwierdził brak właściwych i dopuszczalnych dowodów, które mogłyby uzasadniać zakaz działalności organizacji społecznej. Uznano również za niedopuszczalne opinie eksperckie przedstawione przeciwko ALLATRA, a także stwierdzono konflikt interesów i stronniczość eksperta oraz naruszenia proceduralne podczas ich sporządzania.

Sąd potwierdził patriotyczny charakter działalności ALLATRA w Ukrainie

Podczas rozpatrywania sprawy sąd ocenił również dowody przedstawione przez pozwanego, potwierdzające rzeczywisty charakter działalności organizacji społecznej. W szczególności sąd przeanalizował materiały dotyczące pozyskania zasobów internetowych, wykonane przez wyspecjalizowaną państwową instytucję — których dopuszczalność została wcześniej potwierdzona w orzecznictwie Sądu Najwyższego Ukrainy. Na podstawie wyników ich analizy sąd stwierdził:

„Ponadto pozwany przedstawił raport z wyników pozyskania i analizy treści strony internetowej w sieci Internet, sporządzony przez Państwowe Przedsiębiorstwo ‘Center of Competence Address Space of the Internet’, z dnia 16 maja 2024 roku, nr 150/2024-ZV, którego materiały potwierdzają, że organizacja społeczna ‘Allatra’ prowadziła działalność o charakterze patriotycznym.”

Tym samym sąd nie tylko nie stwierdził żadnych oznak bezprawnej działalności ALLATRA w Ukrainie, lecz także potwierdził istnienie dowodów świadczących o patriotycznym charakterze działalności Ruchu.

Sąd ustalił: działalność ruchu ALLATRA na Ukrainie jest zgodna z jego statutem

Sąd przeanalizował postanowienia Statutu ALLATRA i określił charakter działalności organizacji społecznej. W decyzji sądu odnotowano:

„Zgodnie ze Statutem organizacji społecznej ‘ALLATRA’, zatwierdzonym decyzją zgromadzenia założycielskiego (Protokół nr 50/1-33 z dnia 24 maja 2017 roku), głównymi kierunkami działalności stowarzyszenia są w szczególności: koordynowanie działalności uczestników Ruchu w różnych krajach; organizowanie międzynarodowych wydarzeń koordynacyjnych; opracowywanie i wdrażanie inicjatyw mających na celu poprawę jakości życia ludzi; rozwijanie międzynarodowej solidarności oraz wartości kulturowych i moralnych; organizowanie wydarzeń ukierunkowanych na wzmacnianie pokoju i solidarności między narodami, a także przygotowywanie materiałów ideowych służących podnoszeniu świadomości społecznej i wzmacnianiu wartości moralnych i duchowych”.

Jednocześnie sąd wskazał na brak dowodów potwierdzających, że działalność ALLATRA była prowadzona poza ramami jej statutu:

„Jednocześnie powód oraz strona trzecia nie przedstawili sądowi właściwych i dopuszczalnych dowodów, które podważałyby fakt, że organizacja społeczna ‘ALLATRA’ prowadziła swoją działalność wyłącznie w ramach i zgodnie z postanowieniami swojego Statutu”.

Opinie eksperckie dotyczące ALLATRA uznane przez sąd za niewłaściwe i niedopuszczalne dowody

Istotną część argumentacji powoda stanowiły opinie eksperckie dołączone do materiałów sprawy, w tym:

• kompleksowa sądowa ekspertyza psychologiczno-lingwistyczna nr 9260/23-61/9261/23-36 sporządzona przez Kijowski Naukowo-Badawczy Instytut Ekspertyz Sądowych z dnia 27 czerwca 2023 roku;
• opinie eksperckie Prywatnej Instytucji Badawczej „Centrum Badań Ekonomiczno-Prawnych” z dnia 10 sierpnia 2022 roku oraz 14 października 2022 roku;
• opinie religioznawcze kandydata nauk historycznych I.A. Kozlovskiego oraz kandydata nauk teologicznych K. Moskalyuka.

Sąd apelacyjny przeprowadził szczegółową ocenę prawną tych materiałów i stwierdził, że nie posiadają one wartości dowodowej.

1. Sąd ustalił interes oraz stronniczość ekspertki I. Kremenovskiej

W odniesieniu do opinii eksperckiej sporządzonej przez I. Kremenovską sąd wprost stwierdził:

„Sąd ustalił, że autorka opinii eksperckiej ma negatywny stosunek do pozwanego i jest zainteresowana zakończeniem jego działalności, ponieważ od 2015 roku publicznie wypowiadała się na temat działalności ALLATRA na stronie internetowej ‘Vilne Slovo’ (‘Wolne Słowo’), gdzie opublikowała cztery artykuły, których treść wskazuje na stronniczość ekspertki”.

Ponadto sąd zauważył, że wskazane publikacje zawierały wypowiedzi dotyczące współpracy z organami ścigania w celu „pociągnięcia ruchu do odpowiedzialności”, co wskazuje na stanowisko ukształtowane przez ekspertkę na długo przed sporządzeniem opinii eksperckiej.

2. Opinie eksperckie nie są oparte na niezależnych badaniach

Dokonując oceny materiałów eksperckich przedstawionych przez powoda, w tym przygotowanych przez prywatną instytucję badawczą „Centrum Badań Ekonomiczno-Prawnych”, sąd ustalił, że nie przeprowadzono żadnych niezależnych badań eksperckich.

W orzeczeniu sądu wskazano:

„Dokonując oceny opinii nr 2–5, sąd zauważa, że dokumenty te nie opierają się na niezależnych badaniach ekspertów. Zamiast tego w niektórych częściach dosłownie powielają publicznie dostępne materiały z Internetu autorstwa osób trzecich, przedstawiając je w opiniach jako własne sądy ekspertów”.

Sąd ustalił również, że materiały wykorzystane przez ekspertów były publicznie dostępne w Internecie jeszcze przed sporządzeniem ich opinii:

„Ustalono, że artykuły zawierające tabele wykorzystane w opiniach nr 1–5 były rozpowszechniane w Internecie jeszcze przed podpisaniem odpowiednich opinii eksperckich”.

Sąd wskazał, że przedstawione materiały eksperckie nie spełniają wymogów dopuszczalności dowodów oraz krytycznie ocenił metodologię ich przygotowania. Ostatecznie skład sędziowski doszedł do następującego wniosku:

„W związku z tym wszystkie opinie zostały sporządzone nie na podstawie osobistych badań ekspertów ani ich niezależnej ekspertyzy, lecz poprzez wykorzystanie wcześniej istniejących materiałów z Internetu. Ponadto fragmenty tekstów zapożyczone z odpowiednich publikacji są dosłownie powtarzane we wszystkich opiniach”.

3. Brak przekonujących argumentów dotyczących rzekomej bezprawnej działalności

Podsumowując ocenę materiałów eksperckich, sąd jednoznacznie stwierdził:

„We wskazanych okolicznościach sąd krytycznie ocenia wyniki badań przedstawione w opiniach eksperckich nr 2–5 i wskazuje, że zawarte w nich materiały nie zawierają konkretnych i obiektywnie przekonujących argumentów, które byłyby oparte na dopuszczalnych dowodach bezprawnej działalności organizacji społecznej ‘ALLATRA Międzynarodowy Ruch Społeczny’. W związku z tym sąd nie znajduje podstaw do uznania ich za dowody”.

Tym samym sąd ustalił:

• konflikt interesów oraz stronniczość ekspertki I. Kremenovskiej;
• naruszenie wymogów proceduralnych podczas sporządzania opinii eksperckich;
• brak niezależnych badań eksperckich oraz dosłowne powielanie tekstów wcześniej opublikowanych w Internecie;
• brak obiektywnych i dowodowych argumentów wskazujących na jakąkolwiek bezprawną działalność ALLATRA.

Końcowe wnioski i orzeczenie sądu

Sąd doszedł do następującego wniosku:

„W związku z powyższym powód nie przedstawił dowodów na to, że organizacja społeczna ‘ALLATRA’ została utworzona i działa z naruszeniem wymogów obowiązującego ustawodawstwa Ukrainy, ani że jej kierownictwo i członkowie prowadzą w imieniu stowarzyszenia antyukraińską działalność informacyjną i propagandową… lub wspierają działalność terrorystyczną”.

Sąd apelacyjny potwierdził prawidłowość orzeczenia sądu pierwszej instancji, stwierdzając:

„Sąd pierwszej instancji… obiektywnie, w pełni i wszechstronnie zbadał okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wydał zgodne z prawem i należycie uzasadnione orzeczenie, nie naruszając norm prawa materialnego ani procesowego…”

Sąd potwierdził, że nie istnieją podstawy prawne do zakazania działalności Ruchu. W orzeczeniu sądu apelacyjnego wskazano:

„Biorąc pod uwagę powyższe, sąd dochodzi do wniosku, że powód nie udowodnił istnienia jakichkolwiek podstaw prawnych do zakazu (przymusowego rozwiązania) organizacji społecznej ‘ALLATRA Międzynarodowy Ruch Społeczny’”.

Ostatecznie sąd stwierdził:

„Apelacje… zostają oddalone, a wyrok Kijowskiego Okręgowego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2025 roku zostaje utrzymany w mocy”.

W sentencji orzeczenia wskazano:

„Orzeczenie sądu wchodzi w życie z dniem jego przyjęcia, jest ostateczne i nie podlega zaskarżeniu w drodze kasacji…”

Tym samym Szósty Administracyjny Sąd Apelacyjny w Kijowie ostatecznie potwierdził legalność działalności ruchu ALLATRA na Ukrainie oraz stwierdził brak jakichkolwiek podstaw prawnych do jego zakazu i przymusowej likwidacji. Sąd nie stwierdził żadnych dowodów na to, że ALLATRA prowadzi działalność bezprawną, antyukraińską lub prorosyjską, i zauważył, że działalność ALLATRA jest w pełni zgodna z postanowieniami jej Statutu oraz z ustawodawstwem Ukrainy. Jednocześnie sąd potwierdził patriotyczny charakter działalności Ruchu.

Opinie eksperckie przedstawione przeciwko ALLATRA zostały przez sąd uznane za niewłaściwe i niedopuszczalne jako dowody, a w konsekwencji odrzucone. Sąd ustalił, że autorka jednej z opinii eksperckich, I. Kremenovska, już od 2015 roku publicznie wyrażała negatywny stosunek wobec ruchu ALLATRA oraz deklarowała działania mające na celu doprowadzenie do jego zamknięcia. Świadczy to o uprzednio ukształtowanej negatywnej postawie oraz jednoznacznie wskazuje na konflikt interesów i stronniczość ekspertki. Sąd zauważył również, że opinie eksperckie nie wykazywały żadnych oznak niezależnych badań i opierały się na materiałach wcześniej opublikowanych w Internecie, co pozbawia te raporty wartości dowodowej.