Ukraynada «ALLATRA»-nın fəaliyyətinin qanuniliyi və vətənpərvər xarakteri məhkəmə tərəfindən təsdiq edilmişdir.

25 fevral 2026-cı il tarixində Altıncı Apellyasiya İnzibati Məhkəməsi (Kiyev şəhəri, Ukrayna) «ALLATRA» Beynəlxalq İctimai Hərəkatı İctimai Birliyinin fəaliyyətinin qanuniliyini təsdiq edərək, onun qadağan olunması və məcburi ləğvi üçün qanunla nəzərdə tutulmuş əsasların olmadığını müəyyən etdi.

640/362/23 nömrəli inzibati işə baxılmasının nəticələrinə əsasən qəbul edilmiş qərarla, Ədliyyə Nazirliyinin Mərkəzi Regionlararası İdarəsinin (Kiyev şəhəri) və Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qərarı isə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır.

Qərar qəbul edildiyi gün qanuni qüvvəyə minmişdir və qətidir, kassasiya qaydasında şikayət edilə bilməz (Ukrayna İPM-in 328-ci maddəsinin 5-ci hissəsinin 2-ci bəndi).

Məhkəmə ictimai birliyin fəaliyyətinin qadağan olunmasını əsaslandıra biləcək aidiyyəti və yololaverilən sübutların olmadığını müəyyən etdi. Məhkəmə həmçinin ekspertin maraqlı və qərəzli olduğunu, eləcə də rəylərin hazırlanması zamanı prosessual tələblərin pozulduğunu müəyyən edərək, «ALLATRA»ya qarşı təqdim edilmiş ekspert rəylərini yololaverilməz hesab etdi.

Məhkəmə «ALLATRA»nın Ukraynadakı fəaliyyətinin vətənpərvər xarakterini təsdiq etdi

İşin baxılması zamanı məhkəmə, cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş və ictimai birliyin fəaliyyətinin faktiki xarakterini təsdiq edən sübutları da qiymətləndirib. Xüsusilə, ixtisaslaşmış dövlət müəssisəsi tərəfindən həyata keçirilmiş internet resurslarının qeydə alınması materialları araşdırılmışdır ki, onların da yololaverilən olması əvvəllər Ali Məhkəmənin məhkəmə təcrübəsi ilə təsdiqlənmişdir. Onların təhlilinin nəticələrinə əsasən məhkəmə müəyyən etdi:

«Bundan əlavə, cavabdeh tərəfindən "İnternet şəbəkəsinin ünvan məkanı üzrə Kompetensiya Mərkəzi" DP tərəfindən 16.05.2024-cü il tarixli 150/2024-ZV nömrəsi ilə tərtib edilmiş, İnternet şəbəkəsində veb-səhifələrin məzmununun qeydə alınması və tədqiqi nəticələrinə dair hesibat təqdim edilmişdir ki, onun da materialları "Allatra" İctimai Birliyi tərəfindən vətənpərvərlik yönümlü fəaliyyətin həyata keçirildiyini təsdiq edir».

Beləliklə, məhkəmə Ukraynada «ALLATRA»nın fəaliyyətində hər hansı qanunsuz fəaliyyət əlamətləri görməməklə yanaşı, həm də «ALLATRA»nın fəaliyyətinin vətənpərvər xarakter daşıdığını təsdiq edən sübutların mövcudluğunu təsdiq etmişdir.

Məhkəmə müəyyən etdi: Ukraynada «ALLATRA»nın fəaliyyəti onun Nizamnaməsinə uyğundur

Məhkəmə «ALLATRA»nın Nizamnaməsinin müddəalarını araşdırdı və ictimai birliyin fəaliyyət xarakterini müəyyən etdi. Məhkəmənin qərarında qeyd olunub:

«Təsis yığıncağının qərarı (24.05.2017-ci il tarixli 50/1-33 nömrəli protokol) ilə təsdiq edilmiş "Allatra" İctimai Birliyinin Nizamnaməsinə əsasən, birliyin fəaliyyətinin əsas istiqamətləri, xüsusən də müxtəlif ölkələrdə "ALLATRA" iştirakçılarının fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi, beynəlxalq koordinasiya tədbirlərinin təşkili, insan həyat fəaliyyətinin yaxşılaşdırılmasına, beynəlxalq həmrəyliyin, eləcə də mədəni və mənəvi dəyərlərin inkişafına yönəlmiş təşəbbüslərin hazırlanması və tətbiqi, xalqlar arasında sülhün və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi üzrə tədbirlərin təşkili, həmçinin cəmiyyətin məlumatlılığının artırılması, mənəvi və ruhi dəyərlərin bərqərar edilməsi məqsədilə ideoloji materialların hazırlanmasıdır».

Bununla belə, məhkəmə «ALLATRA»nın fəaliyyətinin öz Nizamnaməsi çərçivəsindən kənarda həyata keçirildiyini sübut edən dəlillərin olmadığını bildirdi:

«Bununla yanaşı, iddiaçı və üçüncü şəxs tərəfindən məhkəməyə "Allatra" İctimai Birliyinin öz fəaliyyətini müstəsna olaraq öz Nizamnaməsinin müddəaları çərçivəsində və onlara uyğun şəkildə həyata keçirdiyini təkzib edə biləcək aidiyyəti və yololaverilən sübutlar təqdim edilməmişdir».

«ALLATRA» ilə bağlı ekspert rəyləri məhkəmə tərəfindən qeyri-müvafiq və qəbuledilməz sübutlar kimi tanınıb

İddiaçının dəlillərinin mühüm hissəsini iş materiallarına əlavə edilmiş ekspert rəyləri, o cümlədən aşağıdakılar təşkil edirdi:

• KEBETİ-nin (Kiyev Elmi-Tədqiqat Məhkəmə Ekspertizası İnstitutu) 27.06.2023-cü il tarixli, 9260/23-61/9261/23-36 nömrəli kompleks məhkəmə psixoloji-linqvistik ekspertizası;
• «İqtisadi-Hüquqi Tədqiqatlar Mərkəzi» Xüsusi Elmi Müəssisəsinin («İHTM» XEM) 10.08.2022-ci il və 14.10.2022-ci il tarixli ekspert rəyləri;
• Tarix elmləri namizədi İ.A. Kozlovski və ilahiyyat namizədi K. Moskalyukun dinşünaslıq rəyləri.

Apellyasiya məhkəməsi bu materiallara ətraflı hüquqi qiymət verdi və onların sübutedici qüvvəyə malik olmadığı qənaətinə gəldi.

1. Məhkəmə ekspert İ. Kremenovskayanın maraq güddüyünü və qərəzli olduğunu müəyyən etdi

İ. Kremenovskayanın müəllifi olduğu ekspert rəyi ilə bağlı məhkəmə birbaşa qeyd etdi:

«Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, rəyin müəllifi cavabdehə qarşı mənfi münasibət bəsləyir və onun fəaliyyətinin dayandırılmasında maraqlıdır, çünki o, 2015-ci ildən etibarən «Vülne slovo» («Azad söz») veb-saytında «AllatRa» ilə bağlı fəaliyyəti barədə açıq şəkildə bəyanatlar vermiş və orada məzmunca ekspertin qərəzli olduğunu göstərən dörd məqalə dərc etmişdir».

Bundan əlavə, məhkəmə qeyd etdi ki, sözügedən yazılarda «hərəkatın məsuliyyətə cəlb edilməsi» məqsədilə hüquq-mühafizə orqanları ilə qarşılıqlı fəaliyyət barədə bəyanatlar yer almışdır ki, bu da ekspertin mövqeyinin rəy hazırlanmazdan çox əvvəl formalaşdığını göstərir.

2. Ekspert rəyləri müstəqil tədqiqata əsaslanmır

İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş, o cümlədən «İqtisadi-Hüquqi Tədqiqatlar Mərkəzi» Xüsusi Elmi Müəssisəsi tərəfindən hazırlanmış ekspert materiallarını qiymətləndirərək, məhkəmə müstəqil ekspert tədqiqatının olmadığını müəyyən etdi.

Qərarda qeyd olunub:

«2–5 nömrəli rəyləri qiymətləndirərək, məhkəmə qeyd edir ki, sözügedən sənədlər ekspertlərin müstəqil tədqiqatlarına əsaslanmır, ayrı-ayrı hissələrdə isə müəllifləri digər şəxslər olan və İnternet şəbəkəsində açıq girişdə yerləşdirilmiş materialları sözbəsöz təkrarlayır, lakin rəylərdə ekspertlərin öz mülahizələri kimi təqdim olunur».

Məhkəmə müəyyən etdi ki, ekspertlər tərəfindən istifadə olunmuş materiallar müvafiq rəylər hazırlanmazdan hələ əvvəl İnternet şəbəkəsində açıq girişdə dərc edilmişdir:

«Müəyyən edilmişdir ki, 1–5 nömrəli rəylərdə istifadə olunmuş cədvəlli məqalələr müvafiq ekspert rəyləri imzalanana qədər İnternet şəbəkəsində yayımlanmışdır».

Məhkəmə təqdim olunmuş ekspert materiallarının sübutların yololaverilənliyi tələblərinə uyğun olmadığını bildirdi və onların hazırlanma metodologiyasını tənqidi şəkildə qiymətləndirdi. Nəticədə hakimlər kollegiyası yekun nəticəyə gəldi:

«Beləliklə, bütün rəylər ekspertlərin şəxsi tədqiqatı və onların müstəqil ekspert qiymətləndirməsi əsasında deyil, İnternet şəbəkəsində artıq mövcud olan materiallardan istifadə yolu ilə formalaşdırılmışdır. Bununla belə, müvafiq nəşrlərdən götürülmüş mətn fraqmentləri bütün rəylərdə sözbəsöz təkrarlanır».

3. Hüquqazidd fəaliyyət barədə əsaslı sübutların olmaması

Ekspert materiallarının qiymətləndirilməsinə yekun vuran məhkəmə birbaşa qeyd etdi:

«Göstərilən hallarda məhkəmə 2–5 nömrəli rəylərdə əksini tapmış tədqiqat nəticələrinə tənqidi yanaşır və qeyd edir ki, həmin sənədlərdə gətirilən materiallar «“Allatra” Beynəlxalq İctimai Hərəkatı» İctimai İttifaqının qeyri-qanuni fəaliyyət göstərməsini lazımi sübutlara əsaslandran konkret və obyektiv şəkildə inandırıcı nəticələr ehtiva etmir; buna görə də onların sübut kimi qəbul edilməsi üçün əsas görmür».

Beləliklə, məhkəmə təsdiq etdi:

• ekspert İ. Kremenovskayanın maraqlı və qərəzli olduğunu;
• ekspert rəylərinin hazırlanması zamanı prosessual tələblərin pozulduğunu;
• müstəqil ekspert tədqiqatlarının olmadığını və əvvəllər İnternet şəbəkəsində dərc edilmiş mətnlərin sözbəsöz təkrarlandığını;
• «ALLATRA»-nın qanunsuz fəaliyyəti haqqında obyektiv və sübuta əsaslanan nəticələrin olmaması.

Yekun nəticələr və məhkəmə qərarı

Məhkəmə aşağıdakı nəticəyə gəlmişdir:

«Buna görə də, İddiaçı “ALLATRA” İctimai Birliyinin Ukraynanın mövcud qanunvericiliyinin tələblərini pozaraq təsis edildiyini və fəaliyyət göstərdiyini, yaxud onun rəhbərlərinin və üzvlərinin birlik adından Ukrayna əleyhinə informasiya və təbliğat fəaliyyətləri apardığını... yaxud terrorçuluq fəaliyyətini dəstəklədiklərini sübut edən dəlil təqdim edə bilməyib.».

Apelyasiya məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qərarını qüvvədə saxlayaraq bildirdi::

«Birinci instansiya məhkəməsi… işin həlli üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən halları obyektiv, tam və hərtərəfli şəkildə araşdırmış, onlara düzgün hüquqi qiymət vermiş və maddi və prosessual hüquq normalarını pozmadan qanuni, əsaslandırılmış qərar qəbul etmişdir…»

Məhkəmə təsdiq etmişdir: «ALLATRA»-nın qadağan edilməsi üçün heç bir qanuni əsas yoxdur. Apellyasiya məhkəməsinin qətnaməsində qeyd olunur:

«Göstərilənləri nəzərə alaraq, məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, iddiaçı tərəfindən “Allatra” Beynəlxalq İctimai Hərəkatı İctimai İttifaqının qadağan edilməsi (məcburi ləğv olunması) üçün qanunla nəzərdə tutulmuş əsasların mövcudluğu sübuta yetirilməmişdir».

Və yekun olaraq qərar vermişdir:

«Apellyasiya şikayətləri… təmin edilmədən, Kiyev Dairə İnzibati Məhkəməsinin 04 aprel 2025-ci il tarixli qərarı isə — dəyişdirilmədən saxlanılsın».

Qərarın nəticə hissəsində müəyyən edilmişdir:

«Qərar qəbul edildiyi tarixdən qanuni qüvvəyə minir, qətidir və kassasiya qaydasında şikayət edilə bilməz…»

Beləliklə, Altıncı Apellyasiya İnzibati Məhkəməsi (Kiyev şəhəri) Ukraynada «ALLATRA»nın fəaliyyətinin qanuniliyini qəti şəkildə təsdiq edərək, onun qadağan olunması və məcburi buraxılması (ləğvi) üçün qanunla nəzərdə tutulmuş hər hansı əsasların olmadığını müəyyən etmişdir. Məhkəmə «ALLATRA» tərəfindən qanunsuz, anti-Ukrayna və ya rusiyaönümlü fəaliyyətin həyata keçirildiyini sübut edən dəlillər aşkar etməmiş və «ALLATRA»nın fəaliyyətinin öz Nizamnaməsinin müddəalarına və Ukrayna qanunvericiliyinə uyğun olduğunu bildirmişdir. Bununla yanaşı, məhkəmə «ALLATRA»nın fəaliyyətinin vətənpərvər xarakter daşıdığını təsdiq etmişdir.

«ALLATRA» ilə bağlı təqdim edilmiş ekspert rəyləri məhkəmə tərəfindən qeyri-müvafiq və yololaverilməz sübutlar kimi tanınaraq rədd edilmişdir. Məhkəmə müəyyən etmişdir ki, ekspert rəylərindən birinin müəllifi İ. Kremenovskaya 2015-ci ildən etibarən açıq şəkildə «ALLATRA»ya qarşı mənfi mövqe nümayiş etdirmiş və onun işinin dayandırılmasına yönəlmiş fəaliyyəti barədə bəyanatlar vermişdir ki, bu da əvvəlcədən formalaşmış mənfi mövqeyi göstərir, eləcə də ekspertin maraqlı və qərəzli olduğuna dəlalət edir. Məhkəmə həmçinin qeyd etmişdir ki, ekspert rəyləri müstəqil tədqiqat əlamətləri daşımır və əvvəllər İnternet şəbəkəsində dərc olunmuş materiallara əsaslanır ki, bu da təqdim edilmiş ekspert rəylərini sübutedici qüvvədən məhrum edir.