ALLATRA Global Research Center «ALLATRA Natural Science Review» журналининг илк сонини тақдим этмоқда

Журналнинг «Natural Science in an Age of Planetary Change» деб номланган илк сони микро- ва нанопластик, геодинамика, табиий хавф-хатарлар, иқлим жараёнлари, иммунология, квант технологиялари, сунъий интеллект ҳамда Жаҳон океанининг ҳолати бўйича тадқиқотлар ва таҳлилий материалларни ўзида бирлаштиради.

АТЛАНТА, Джорджия штати, АҚШ — 2026 йил 17 август. ALLATRA Global Research Center (ALLATRA GRC) янги ҳар чораклик фанлараро нашр — ALLATRA Natural Science Review журналининг илк сонини тақдим этади. Мазкур нашр табиий фанлар соҳасидаги ютуқларни ҳамда уларнинг жамоат саломатлиги, экологик ва иқлим хавфсизлиги, инфратузилма барқарорлиги, давлат сиёсати ва узоқ муддатли қарорлар қабул қилишдаги аҳамиятини тизимли равишда ёритиш мақсадида ташкил этилган.

Журналнинг илк сони «Natural Science in an Age of Planetary Change» — «Сайёравий ўзгаришлар давридаги табиий фанлар» номини олди. 97 саҳифадан иборат мазкур сонга кенг кўламли масалаларни — одам организмида микро- ва нанопластик мавжудлиги ҳамда уни аниқлашнинг янги усулларидан тортиб, зилзилалар механизмлари, океаннинг иссиқлик ҳолати, иммун тизимининг фаолияти ва илмий тадқиқотларда нейрон тармоқларининг тобора ортиб бораётган ролигача бўлган мавзуларни қамраб олган илмий-таҳлилий мақолалар, эксперт шарҳлари ва интервьюлар киритилган.

Илм-фан — юз бераётган ўзгаришларни англаш асоси сифатида

«ALLATRA Natural Science Review» илмий билимларнинг ривожланиш тезлиги ҳамда уларнинг ижтимоий ва институционал муҳокамалардаги иштироки ўртасида тобора ортиб бораётган узилишга жавобан ташкил этилди. Соғлиқни сақлаш, табиий хавф-хатарларни олдини олиш ва экологик сиёсат учун бевосита аҳамиятга эга бўлган тадқиқот натижалари кўпинча тор доирадаги академик муҳит ичида қолиб кетмоқда ва қарорлар қабул қилинадиган ахборот базасининг таркибий қисмига ҳар доим ҳам айланмаяпти.

«Review»нинг вазифаси — ушбу узилишни қисқартиришдан иборат: хулосаларнинг илмий аҳамияти йўқоладиган даражада соддалаштирмаган ҳолда, мураккаб илмий натижаларни аниқ, равшан ва мазмунли контекстга кўчириш. Нашр бир вақтнинг ўзида тадқиқотчилар, муҳандислар, шифокорлар, ўқитувчилар ва турдош соҳалар мутахассисларига, шунингдек давлат ва жамоат институтларига, қарор қабул қилувчи шахсларга ҳамда хабардор кенг аудиторияга мўлжалланган.

Журналнинг бош муҳаррири, Ph.D, MBA Джон Ан таъкидлаганидай, таҳририятнинг вазифаси — мураккаб илм-фаннинг салмоқли чуқурлиги ва нозик жиҳатларини сақлаб қолган ҳолда уни тушунарли қилиш ҳамда далилларга асосланган бўлса, мазмунли илмий мунозара учун майдон яратишдан иборат.

Таҳририят ҳайъати

«ALLATRA Natural Science Review» бош муҳаррири — Джон Ан, Ph.D., MBA, ALLATRA Global Research Center бош олими ва раиси. У Мюнхен техника университетида кимё муҳандислиги бўйича докторлик даражасини, Берклидаги Калифорния университетида магистр даражасини ҳамда INSEAD’да MBA даражасини олган. Унинг фаолияти мураккаб табиий тизимлар, геодинамика, сейсмик фаоллик ва табиий хавф-хатарларни тадқиқ этишда миқдорий усуллар, ҳисоблаш таҳлили ҳамда фанлараро маълумотларни қўллашга қаратилган.

Журналнинг илмий муҳаррири — Анастасия Пашигрева, Ph.D., барқарор технологиялар, экологик тизимлар ва иқлим жараёнлари соҳасидаги кимёгар ҳамда фанлараро тадқиқотчи. У ўз касбий фаолиятининг турли даврларида Оксфорд университети, Мюнхен техника университети, шунингдек DuPont ва Bayer компанияларида фаолият юритган.

Таҳририят ҳайъати таркибига, шунингдек, клиник фармаколог, тиббиёт фанлари доктори, Ph.D. Каролина Хронова; тизимлар бўйича бош архитектор ва Linux ядроси дастурчиси, Ph.D. Ян Кара; ландшафтшунослик ва экологик режалаштириш бўйича мутахассис, Ph.D. Андреа Лешкова ҳамда биокимёгар ва биоинформатик, магистр Александр Масни киради.

Биринчи сон: она қорнидаги муҳитдан тортиб Ернинг глобал тизимларигача

Биринчи сон ўзаро боғлиқ бир нечта йўналишлар: микро- ва нанопластик ҳамда унинг эҳтимолий биологик оқибатлари; Ернинг динамик жараёнлари ва табиий хавф-хатарлар; фундаментал ва янги илмий услублар; шунингдек, сайёравий тизимнинг асосий бўғини сифатида океаннинг тутган ўрни атрофида шакллантирилган.

Ушбу сонга қуйидагилар киритилган:

• «The First Environment: Microplastics, Nanoplastics, Pregnancy, and the Future of Human Health» — Антонио Рагуза, тиббиёт фанлари доктори. Доктор Антонио Рагуза — Италиядаги Сассуоло шифохонаси акушерлик ва гинекология департаменти директори, атроф-муҳит ифлосланишининг пренатал ва перинатал ривожланишга таъсири бўйича тадқиқотчи. У 150 дан ортиқ илмий мақолалар ҳамда 22 та китоб ва китоб боблари муаллифи бўлиб, инсон йўлдоши тўқимасида илк бор микропластик аниқланганини маълум қилган биринчи тадқиқотга раҳбарлик қилган. Унинг мақоласида ҳомиладорлик даври инсоннинг атроф-муҳит билан энг дастлабки ўзаро таъсир босқичи сифатида кўриб чиқилади ҳамда плацента, амниотик суюқлик, киндик қони ва она сутида микро- ва нанопластиклар мавжудлигига оид маълумотлар, шунингдек, бундай таъсирнинг эҳтимолий узоқ муддатли оқибатлари бўйича очиқ қолаётган масалалар таҳлил қилинади.

• «The Particles Within» — тиббиёт фанлари доктори Джеффри Лонг билан суҳбат. Онкологик касалликларни даволаш бўйича кўп йиллик клиник тажрибага эга шифокор ва радиацион онколог микро- ва нанопластик муаммосини амалий тиббиёт нуқтаи назаридан кўриб чиқади. Материалда аллақачон аниқланган далиллар — жумладан, инсоннинг турли тўқималарида зарралар топилгани — ҳамда яллиғланиш, оксидловчи стресс, биологик тўсиқлар билан ўзаро таъсир ва бундай жараёнларнинг касалликлар ривожланишидаги эҳтимолий ўрни ҳақидаги очиқ қолаётган фаразлар алоҳида ажратиб кўрсатилади.

• «How Do Micro- and Nanoplastics Affect the Brain? New Evidence» — Хосе Антонио Муньос ва Анна Котляр. Доктор Хосе Антонио Муньос — болалар неврологияси ва нейроривожланиш бўйича мутахассис, Сан-Андрес Олий университети педагогика фанлари факультетининг фахрий профессори ҳамда Боливиядаги Болалар нейроривожланиши институти раҳбари. Анна Котляр — геоэколог ва маълумотлар таҳлилчиси бўлиб, экологик тадқиқотлар, аналитика ва жамоат саломатлиги масалалари кесишмасида фаолият юритади. Муаллифлар микро- ва нанопластикнинг асаб тизимига кўрсатадиган таъсирига оид янги экспериментал маълумотларни — ёш денгиз қушларида аниқланган ўзгаришлардан тортиб, инсон мияси тўқималаридаги зарраларни тадқиқ этишгача бўлган ҳолатларни кўриб чиқадилар. Нейрояллиғланиш, оксидловчи стресс, митохондриялар дисфункцияси ҳамда нейронал алоқаларнинг бузилиши каби эҳтимолий механизмлар алоҳида таҳлил қилинади.

• «Light from the Crystal's Darkness: When Diamonds Trace Invisible Plastics» — Татьяна Карова, магистр. Муаллиф Прагадаги Карл университетида ядро ва субъядро физикаси бўйича таҳсил олган. Мақола нанопластик муаммосини квант физикаси соҳасига кўчиради ҳамда ўлчамлари кўплаб анъанавий оптик усуллар имкониятидан ташқарида бўлган зарраларни аниқлаш учун синтетик олмослардаги азот-вакансия марказларидан фойдаланиш имкониятини кўриб чиқади. Материалда ODMR ва наномиқёсли NMR тамойиллари, мавжуд экспериментал ютуқлар ва муҳандислик чекловлари батафсил таҳлил қилинади. Муаллиф ушбу технология асосидаги кимёвий жиҳатдан аниқ нанопластик детектори ҳозирча тайёр восита эмас, балки тадқиқот мақсади бўлиб қолаётганини алоҳида таъкидлайди.
• «Thirty-Nine Seconds: Insights from the 2026 Venezuela Earthquake» — Джон Ан, Ph.D., MBA ва Андреа Лешкова, Ph.D. Муаллифлар Венесуэла шимолида юз берган, 40 сониядан кам вақт оралиғида иккита кучли импульс қайд этилган ғайриоддий сейсмик кетма-кетликни таҳлил қиладилар. Мақолада ушбу ҳодисанинг рақобатлашувчи талқинлари — уни иккита алоҳида зилзила ёки ягона мураккаб ёрилиш сифатида баҳолаш, ёриқ сегментлари ўртасида кучланишнинг кўчиш механизмлари, ёрилиш тарқалишининг йўналиши, афтершоклар кетма-кетлигининг хусусиятлари ҳамда бундай каскадли сценарийларнинг замонавий сейсмик хавф моделлари учун аҳамияти кўриб чиқилади. Инсонлар орасидаги йўқотишлар кўлами нафақат магнитуда билан, балки бино-иншоотларнинг заифлиги, грунт хусусиятлари, мониторинг сифати ва инфратузилманинг тайёргарлиги билан ҳам белгиланиши алоҳида хулоса сифатида келтирилади.
• «The Ocean Is Storing Heat: Why 2026 Could Bring One of the Strongest El Niños on Record» — Анастасия Пашигрева, Ph.D. Кимёгар ҳамда иқлим ва экологик тизимлар тадқиқотчиси 2026 йилги Эль-Ниньо шаклланишини Тинч океани юқори қатламларининг ҳолати, сувости иссиқлигининг тақсимланиши, Kelvin waves, пассат шамолларининг ўзгариши ҳамда халқаро прогноз моделлари орқали таҳлил қилади.
• «Kamchatka’s 2025 Mega-Earthquake in Global Context» — Н. Олдбриж. Муаллиф — геофизика соҳасида 12 йилдан ортиқ касбий ва университетда дарс бериш тажрибасига эга мутахассис; унинг шахси, малакаси ва касбий тажрибаси таҳририят томонидан текширилган, аммо хавфсизлик нуқтаи назаридан ҳақиқий исми ва қайси ташкилотга мансублиги очиқланмаган. Мақолада Камчаткада содир бўлган Mw 8.8 магнитудали зилзила замонавий даврнинг энг йирик мегатраст зилзилалари билан таққосланган ҳолда кўриб чиқилади.
• «Why Do Plastics Easily Acquire Electrostatic Charge and Wood Does Not?» — Ян Кара, Ph.D. Доктор Кара Прагадаги Карл университетида дискрет моделлар ва алгоритмлар соҳасида Ph.D. даражасини олган бўлиб, ҳозирда Linux ядросини ишлаб чиқиш билан шуғулланади. Мақолада контактли электрланишнинг фундаментал ва ҳозирга қадар тўлиқ ечилмаган масаласи кўриб чиқилади. Муаллиф сиртқи заряднинг мозаикасимон тақсимланиши, боғланишларнинг механокимёвий узилиши, радикаллар ва ионларнинг ўрни ҳақидаги замонавий тасаввурларни ҳамда ёғочнинг табиий антистатик хусусиятларига сабаб бўлувчи омиллардан бири сифатида лигнинга ишора қилувчи экспериментал маълумотларни тушунтириб беради.
• «The Immune System’s First Teacher: How the Thymus Shapes Health Throughout Life» — Ринат Ахметзакиров, тиббиёт фанлари доктори. Рентгенография, КТ, МРТ, ультратовуш ва ядровий диагностикага ихтисослашган, олий малака тоифасидаги шифокор-рентгенолог, Остона шаҳридаги академик Н.Д. Батпенов номидаги Миллий травматология ва ортопедия илмий марказида фаолият юритади. Материал тимусга ва унинг регенератив салоҳияти бўйича олиб борилаётган замонавий тадқиқотларга бағишланган.
• «The Integration of Neural Networks as Tools in Scientific Research» — Талий Шкурупий, магистр. Муаллиф — Кремний водийсининг юқори технологияли индустриясида тажриба орттирган АТ-мутахассиси, OSINT, рақамли тадқиқотлар ва маълумотлар таҳлилига ихтисослашган глобал тизимлар таҳлилчиси; C|OSINT сертификатига эга. Мақолада нейрон тармоқларининг ривожланиши Клод Шенноннинг ахборот назарияси ва илк машинавий таълимдан тортиб то AlphaFold2, GraphCast ҳамда янги материалларни излашнинг замонавий усулларигача кўриб чиқилади. Мақолада алгоритмлар олимларга мураккаб тизимни илмий жиҳатдан тавсифлаш имконини берувчи ўзгарувчилар ва тузилмаларнинг ўзини аниқлашда ёрдам бера олиши масаласи кўриб чиқилади.
• «No Blue, No Green» — Сильвия Эрл ва Лиз Тейлор билан интервью. Доктор Сильвия Эрл — океанография кашшофи, «National Geographic»нинг доимий тадқиқотчиси ва «Mission Blue» асосчиси, замонавий океаншуносликнинг энг нуфузли намояндаларидан бири. Лиз Тейлор эса денгиз тубларини тадқиқ этиш учун сувости аппаратлари яратувчи «DOER Marine» компаниясига раҳбарлик қилади. Суҳбатнинг асосий мавзуси — сайёравий ҳаётни таъминлаш тизими сифатида океаннинг тутган ўрни ҳамда илмий билимларни уни муҳофаза қилиш бўйича амалий қарорлар билан уйғунлаштириш заруратидир.

Сонни «ALLATRA Global Research Center» нинг илмий фаолияти хроникаси якунлайди; у халқаро конференциялар ва экспертлик тадбирларини, микро- ва нанопластиклар бўйича тадқиқотларни, табиий хавф-хатарларни бошқариш масалалари бўйича ҳамкорликни ҳамда Марказнинг илмий-таҳлилий материаллари тақдимотини ўз ичига олади.

«ALLATRA Natural Science Review» муаллифларни ҳамкорликка таклиф этади

Таҳририят янги илмий ва экспертлик материаллари учун очиқ бўлиб, ҳамкорлик қилишга ҳамда материалларни чоп этишга таклиф этади.

«ALLATRA Natural Science Review» йилига тўрт марта рақамли форматда нашр этилади. Нашр реклама ва ҳомийлик контентини жойлаштирмайди ҳамда муаллифлардан материалларни топшириш ёки чоп этиш учун тўлов ундирмайди.

Материалларни тақдим этиш мезонлари бўйича батафсил маълумот билан бу ерда танишиш мумкин.

Кўриб чиқиш учун мавзу таклифлари ва материалларни таҳририятга қуйидаги электрон манзил орқали юбориш мумкин: [email protected].

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази ҳақида

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази глобал муаммоларни, жумладан табиий офатлар, геодинамик ўзгаришлар, микро- ва нанопластик ҳамда инсон ҳуқуқлари масалаларини ўрганиш мақсадида турли мамлакатларнинг олимлари, тадқиқотчилари ва мутахассисларини бирлаштиради.

Марказ тадқиқотчилар, давлат ҳокимияти органлари вакиллари, оммавий ахборот воситалари ҳамда кенг жамоатчилик учун мўлжалланган, илмий асосланган таҳлилий материаллар ва тавсияларни нашр қилади.

ОАВ учун боғланиш манзили: [email protected]