W Boliwii odbyła się premiera filmu dokumentalnego ALLATRA „Nanoplastik. Zagrożenie dla życia”

Pokaz na Boliwijskim Uniwersytecie Katolickim „San Pablo” w La Paz zgromadził przedstawicieli środowiska akademickiego, instytucji państwowych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego, aby omówić potencjalny wpływ mikro- i nanoplastiku na zdrowie człowieka i środowisko.

La Paz, Boliwia, 22 kwietnia 2026 r. – Na kampusie Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego „San Pablo” w La Paz odbyła się latynoamerykańska premiera filmu dokumentalnego „Nanoplastik. Zagrożenie dla życia”. Pokaz odbył się 22 kwietnia, w Międzynarodowy Dzień Matki Ziemi, i był związany z obchodami 60-lecia uniwersytetu.

Film dokumentalny został wyprodukowany przez Globalne Centrum Badawcze ALLATRA (GCB ALLATRA) i łączy wyniki badań naukowych z całego świata dotyczących potencjalnego wpływu mikro- i nanoplastiku, przedstawione w przystępnej, popularnonaukowej formie.

W premierze wzięli udział przedstawiciele władz Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego „San Pablo”, specjaliści z Centrum Badań w Dziedzinie Nauk Ścisłych i Inżynierii (CICEI-UCB), Centrum Badań nad Wodą, Energią i Zrównoważonym Rozwojem (CINAES-UCB) oraz Instytutu Badań Stosowanych (IIA), a także przedstawiciele Ministerstwa Edukacji, Instytutu Neurorozwoju Dzieci (INDI) i Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA.

Dr Ximena Peres Arenas, rektor kampusu Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego „San Pablo” w La Paz, podczas otwarcia uroczystego pokazu filmu „Nanoplastik. Zagrożenie dla życia”

Uroczysty wieczór oficjalnie otworzyła Jimena Pérez Arenas, rektor kampusu Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego w La Paz. W swoim wystąpieniu podkreśliła etyczne i globalne znaczenie wydarzenia, zwracając uwagę na problem nanoplastiku i jego potencjalny wpływ zarówno na zdrowie człowieka, jak i na planetę. W kontekście Dnia Matki Ziemi podkreśliła znaczenie badań naukowych i poszukiwania globalnych rozwiązań jako nieodłącznego obowiązku w zakresie ochrony życia.

Międzynarodowe uznanie filmu

Boliwijski Uniwersytet Katolicki „San Pablo” podkreślił znaczenie premiery dla społeczności uniwersyteckiej.

José Antonio Muñoz; Liliana Cáceres; Paul d’Abzac; Paola Alvizuri; Iván Antonio Irasoque; Carla Alexandra Campero Vargas, dyrektor generalna ds. edukacji specjalnej w Ministerstwie Edukacji Wielonarodowego Państwa Boliwii; oraz Grecia Paola Molina podczas uroczystej premiery

Przedstawiciele kampusu uniwersyteckiego w Cochabambie podkreślili udział wykładowców i badaczy z Centrum Badań w Dziedzinie Nauk Ścisłych i Inżynierii (CICEI-UCB) — Paula d’Abzaca i Liliany Cáceres Sánchez, których rygorystyczne podejście akademickie pomogło wzmocnić naukowe podstawy filmu dokumentalnego.

Od początku 2026 roku film dokumentalny Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA „Nanoplastik. Zagrożenie dla życia” otrzymał szereg międzynarodowych nagród i został zaprezentowany na kilku festiwalach filmowych. Na Mannheim Arts and Film Festival został nagrodzony w kategoriach „Najlepszy pełnometrażowy film o zdrowiu i medycynie” oraz „Najlepszy pełnometrażowy film o środowisku i klimacie”. Zdobył również nagrodę dla najlepszego filmu dokumentalnego na London Independent Film Awards oraz Złotą Nagrodę dla najlepszego pełnometrażowego filmu dokumentalnego na Latitude Film Awards. Film otrzymał także nagrodę dla najlepszego filmu dokumentalnego na Eastern Europe Film Festival, został wyróżniony w kategorii „Pełnometrażowy ekologiczny film dokumentalny” na Nature Without Borders International Film Festival, a w czerwcu 2026 roku otrzymał certyfikat nagrody Cine Paris Film Festival.

Międzynarodowy zasięg pokazów filmu nadal się rozszerza. Jak poinformowała Grecia Molina, koordynatorka Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA w Boliwii, film dokumentalny został zgłoszony do udziału w XIII Międzynarodowym Festiwalu Zielonego Kina (FICV 2026), organizowanym przez Fundację Przyjaciół Przyrody (FAN Bolivia), będącą jedną z krajowych platform poświęconych zagadnieniom zrównoważonego rozwoju.

Kontekst naukowy: co wiemy o nanoplastiku

W filmie dokumentalnym przedstawiono dane naukowe wskazujące, że nanoplastik — cząstki mniejsze niż wiele wirusów — jest już wykrywany w ludzkiej krwi, łożysku i mózgu oraz może wpływać na układ odpornościowy, funkcje poznawcze i rozwój układu nerwowego. Film porusza również kwestię potencjalnego wpływu mikro- i nanoplastiku na procesy środowiskowe i klimatyczne, w tym na wymianę ciepła w oceanach. Szczególną uwagę zwrócono na fakt, że plastik nie znika ze środowiska, lecz stopniowo rozpada się na coraz mniejsze cząstki, rozprzestrzenia się i przedostaje do różnych systemów naturalnych i biologicznych.

Opinie ekspertów: podejście naukowe i aktualność problemu

Paola Alvizuri, badaczka Centrum Badań nad Zasobami Wodnymi, Energią i Zrównoważonym Rozwojem (CINAES-UCB)

Paola Alvizuri, badaczka Centrum Badań nad Wodą, Energią i Zrównoważonym Rozwojem (CINAES-UCB), laureatka szeregu krajowych i międzynarodowych nagród za badania naukowe, zaznaczyła:

„Film dokumentalny «Nanoplastik. Zagrożenie dla życia», stworzony przez Globalne Centrum Badawcze ALLATRA, stał się ważnym impulsem do dialogu na temat wody, zdrowia i przyszłości naszej planety. Spotkanie to pozwoliło zwrócić uwagę na niezwykle istotne wyzwania, zwłaszcza te związane z jakością wody, podkreślając jej wartość jako źródła życia, kultury i naszej przyszłości.

Film dokumentalny przedstawia złożoną problematykę w przystępny i skłaniający do działania sposób, zachęcając nas do ponownego przemyślenia naszego stosunku do materiałów i ich oddziaływania. Takie inicjatywy wzmacniają rolę nauki i współpracy międzynarodowej w osiąganiu realnych zmian. W obliczu kryzysu ekologicznego film ten jest zarówno sygnałem alarmowym, jak i szansą na świadome i odpowiedzialne działanie na rzecz ochrony życia”.

Paul d’Abzac, wykładowca i badacz oraz koordynator Centrum Badań w Dziedzinie Nauk Ścisłych i Inżynierii (CICEI-UCB)

Z kolei Paul d’Abzac, doktor w dziedzinie chemii wody i mikrobiologii, wykładowca i badacz CICEI-UCB, podkreślił:

„Premiera filmu dokumentalnego «Nanoplastik. Zagrożenie dla życia» na Boliwijskim Uniwersytecie Katolickim «San Pablo» stanowi niezwykle ważny krok w zwiększaniu świadomości na temat wyzwań środowiskowych, przed którymi stoimy. Jako badacz zajmujący się tą tematyką uważam, że zwrócenie uwagi na zagrożenie związane z mikro- i nanoplastikiem obecnym w otaczającym nas środowisku — w wodzie, powietrzu, glebie, organizmach żywych i żywności — jest pilnym krokiem w kierunku podjęcia działań.

Każdy fragment mikroplastiku opowiada historię konsumpcji i odpowiedzialności. Nie jesteśmy już jedynie obserwatorami tej sytuacji — dotyczy ona nas bezpośrednio. Pragnę wyrazić głęboką wdzięczność Globalnemu Centrum Badawczemu ALLATRA za rozwijanie tej inicjatywy. Współpraca ta stała się możliwa dzięki dialogowi zapoczątkowanemu podczas wizyty Maryny Ovtsynovej, prezydent ALLATRA, u władz Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego «San Pablo» i odzwierciedla zaangażowanie uniwersytetu w rozwój nauki, edukacji oraz projektów mających znaczenie dla społeczeństwa”.

Paul d’Abzac, Liliana Cáceres, Marcelo Molina Silva, koordynator Instytutu Badań Stosowanych (IIA), oraz Carla Campero podczas premiery filmu dokumentalnego „Nanoplastik. Zagrożenie dla życia”

Marcelo Molina Silva, doktor nauk inżynieryjnych i koordynator Instytutu Badań Stosowanych (IIA), podkreślił potrzebę pogłębienia współpracy między ALLATRA a Boliwijskim Uniwersytetem Katolickim „San Pablo”. Według niego taka współpraca może łączyć różne obszary badań, w tym nauki behawioralne i społeczno-ekonomiczne, a także przyczyniać się do przechodzenia od badań podstawowych do rozwiązań praktycznych.

Zdrowie, edukacja i społeczność: kompleksowa odpowiedź

Przedstawiciele Instytutu Neurorozwoju Dzieci (INDI) podkreślili związek między czynnikami środowiskowymi, zdrowiem dzieci a neurorozwojem:

„Dziś, w Dniu Ziemi, uczestniczyliśmy w wyjątkowym uroczystym wydarzeniu… Prezentacja filmu dokumentalnego «Nanoplastik. Zagrożenie dla życia» to dogłębne spojrzenie na niewidoczny, ale bardzo bliski każdemu z nas problem. […] Te maleńkie cząstki już znajdują się w naszych organizmach… i tak, wpływają również na neurorozwój. […] Troska o planetę oznacza także troskę o zdrowie i przyszłość naszych dzieci”.

José Antonio Muñoz, dyrektor Instytutu Neurorozwoju Dzieci (INDI), podczas wystąpienia na uroczystej premierze

Dr José Antonio Muñoz, wybitny neurolog dziecięcy i dyrektor INDI, podkreślił znaczenie kompleksowego podejścia łączącego ochronę zdrowia, edukację i zaangażowanie społeczne wykraczające poza ramy wyspecjalizowanych instytucji:

„Nie może być zdrowia bez edukacji ani edukacji bez zdrowia. Naszym zadaniem jest wyjście poza nasze zwyczajowe obszary działalności i zwrócenie się ku szerszej społeczności. Naszym największym marzeniem jest rozwijanie edukacji i ochrony zdrowia ukierunkowanych na potrzeby społeczeństwa”.

Grecia Molina kontynuowała tę myśl:

„Same dobre intencje nie wystarczą. Bez jasnej wiedzy naukowej i priorytetowych działań nie może być prawdziwego zdrowia i dobrostanu. Dziś wiemy, że nanoplastik […] może pokonywać takie bariery jak bariera krew–mózg, docierając do mózgu i wpływając na wrażliwe procesy, w tym neurorozwój. […] Komunikacja naukowa nie jest opcją, lecz koniecznością. […] Musimy wyjść poza pojedyncze inicjatywy i dążyć do świadomego, zaangażowanego i aktywnego społeczeństwa, zdolnego wspólnie odpowiadać na wyzwania, które nie dotyczą już poszczególnych grup, lecz całej ludzkości”.

Edukacja włączająca i polityka publiczna wobec nowych wyzwań

Udział Carli Campero Vargas, dyrektor generalnej ds. edukacji specjalnej w Ministerstwie Edukacji Wielonarodowego Państwa Boliwii, podkreślił potrzebę uwzględniania nowych danych naukowych dotyczących mikro- i nanoplastiku w kompleksowym podejściu do polityki publicznej, szczególnie w obszarach edukacji, ochrony zdrowia i rozwoju dzieci. Jej obecność na wydarzeniu uwydatniła znaczenie promowania międzysektorowego podejścia do wyzwań środowiskowych, które potencjalnie mogą wpływać na proces uczenia się, neurorozwój i ogólny dobrostan.

Carla Campero Vargas, dyrektor generalna ds. edukacji specjalnej w Ministerstwie Edukacji Wielonarodowego Państwa Boliwii, oraz Grecia Molina, koordynatorka Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA w Boliwii

Podczas wydarzenia Carla Campero Vargas powiedziała:

„Film dokumentalny «Nanoplastik. Zagrożenie dla życia» jest ważny dla sfery edukacji, ponieważ pokazuje, w jaki sposób czynniki środowiskowe, które często pozostają niezauważone, mogą stopniowo wpływać na zdrowie, neurorozwój i ogólny dobrostan dzieci i młodzieży. W kontekście współczesnych wyzwań związanych z zapewnieniem prawa do edukacji włączającej film pomaga poszerzyć tradycyjne spojrzenie na niepełnosprawność i trudności w nauce, pokazując, że procesów edukacyjnych nie można oddzielać od nowych czynników środowiskowych, medycznych i społecznych.

Ponadto podkreśla potrzebę wzmacniania systemów edukacji w oparciu o podejście prewencyjne, międzysektorowe i włączające — poprzez badania, wczesne wykrywanie, odpowiednie dostosowania edukacyjne oraz politykę publiczną opartą na danych naukowych — aby móc w odpowiednim czasie reagować na nowe uwarunkowania, które mogą wpływać na proces uczenia się i pełne uczestnictwo uczniów”.

Dodała również:

„Jako wskazówkę dla przyszłych działań film dokumentalny podkreśla znaczenie współpracy międzyinstytucjonalnej w obszarach edukacji, ochrony zdrowia i ochrony środowiska; rozwoju badań nad czynnikami wpływającymi na rozwój dzieci; a także uwzględniania podejścia prewencyjnego i zasad uniwersalnej dostępności w polityce edukacji włączającej”.

Nowe spojrzenie na problem plastiku: ograniczenie jego produkcji nie wystarczy

José Ríos, przedstawiciel ALLATRA w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach

José Ríos, przedstawiciel ALLATRA w Ameryce Łacińskiej i na Karaibach, zauważył:

„To film dokumentalny, którego nie tylko się ogląda… ale przeżywa się go wewnętrznie. Niektóre prawdy są niewygodne, ale właśnie one mogą nas zmienić. Podczas gdy nauka jasno pokazuje, co się dzieje — w wodzie, w powietrzu, w naszych własnych ciałach i na planecie — my nadal żyjemy tak, jakby nic się nie działo. Przywykliśmy do pojmowania normalności, w której nie zachęca się do zadawania pytań; do idei postępu, która nie zważa na ostrzeżenia; oraz do rozmów o odpowiedzialności, za którymi nie zawsze idzie gotowość, by stawić czoła problemowi. A jednak wszystko jest ze sobą powiązane: to, co wpływa na planetę, wpływa również na nas. Być może prawdziwy punkt zwrotny nie polega na tym, by dowiedzieć się więcej, lecz na tym, by odważyć się dostrzec problem takim, jaki jest. Ponieważ dopiero wtedy, gdy pojawia się zrozumienie, możliwe staje się realne działanie”.

Ríos podkreślił również, że problemu nie można rozwiązać wyłącznie poprzez ograniczenie produkcji plastiku, ponieważ już istniejący plastik nie znika, lecz ulega fragmentacji. Dlatego wyzwanie naukowe polega na zrozumieniu i zbadaniu takich zjawisk jak jego ładunek elektrostatyczny.

Sektor biznesowy: przywództwo i praktyczne działania wobec wyzwania związanego z mikro- i nanoplastikiem

Problem mikro- i nanoplastiku dotyczy nie tylko agendy naukowej i społecznej, lecz także sfery zrównoważonego biznesu, w której istotną rolę mogą odgrywać innowacje, wiedza naukowa i odpowiedzialność społeczna.

Ximena Behoteguy, przewodnicząca Rady Dyrektorów Banco FIE S.A.

W tym kontekście Ximena Behoteguy, przewodnicząca Rady Dyrektorów Banco FIE S.A. oraz członkini rad dyrektorów kilku spółek, wzięła udział w pierwszym Okrągłym Stole Sendai wraz z Maryną Ovtsynovą, prezydent ALLATRA, oraz Hiroshim Onomurą, który w tamtym czasie pełnił funkcję ambasadora Japonii w Boliwii.

Ximena Behoteguy, uznana przez Bloomberg Línea za jedną z „50 kobiet Ameryki Łacińskiej, które wywarły znaczący wpływ” (2024), sklasyfikowana przez MERCO w gronie 100 liderów cieszących się najlepszą reputacją w Boliwii, uznana w rankingu 40 Best CEOs magazynu Bolivian Business za drugą najbardziej wyróżniającą się kobietę na stanowisku kierowniczym w kraju w 2026 roku, a także wyróżniona przez WOMEN’S TIME 2026 (Magazine Management) jako liderka w dziedzinie strategii korporacyjnej, powiedziała:

„Planeta stoi w obliczu rosnącego i niewidzialnego zagrożenia — mikro- i nanoplastiku. Te maleńkie cząstki nieustannie gromadzą się w wodzie, którą pijemy, powietrzu, którym oddychamy, ubraniach, które nosimy, a nawet w spożywanej przez nas żywności, w alarmujący sposób włączając się w nasz łańcuch biologiczny. W świetle danych naukowych dotyczących ich oddziaływania zwiększanie świadomości na temat odpowiedzialnego korzystania z plastiku jest ważnym pierwszym krokiem. Jednak obecne wyzwanie wymaga szerszego podejścia opartego na wiedzy, ponieważ już istniejący plastik będzie nadal ulegał fragmentacji, a jego oddziaływanie może utrzymywać się z biegiem czasu. W tym kontekście niezwykle ważne jest promowanie odpowiedzialnych działań na wszystkich poziomach, łącząc zmiany codziennych nawyków ze wsparciem badań, innowacji i współpracy”.

Komentując wypowiedź Behoteguy, Grecia Molina zauważyła, że takie podejście pokazuje aktywną rolę, jaką sektor biznesowy może odgrywać w stawianiu czoła nowym wyzwaniom środowiskowym. Dodała, że inicjatywy instytucjonalne, takie jak rezygnacja z jednorazowych tworzyw sztucznych, ograniczanie zużycia materiałów oraz wdrażanie bardziej odpowiedzialnych środowiskowo alternatyw, realizowane przez różne organizacje, w tym Banco FIE, pokazują, że konkretne działania na poziomie instytucjonalnym mogą uzupełniać wysiłki naukowe oraz działania w ramach polityki publicznej ukierunkowane na przeciwdziałanie zanieczyszczeniu plastikiem.

Zdaniem Moliny współdziałanie nauki, dyplomacji klimatycznej i zintegrowanego zarządzania ryzykiem jest ważnym warunkiem opracowywania realnych i zrównoważonych rozwiązań środowiskowych. Zaznaczyła, że wyzwania związane z nanoplastikiem wykraczają poza kwestie wyłącznie ekologiczne czy zdrowotne i mogą dotyczyć również bezpieczeństwa, zrównoważonego rozwoju i współpracy międzynarodowej ze względu na ich potencjalny wpływ na zdrowie człowieka, zasoby wodne, ekosystemy i procesy klimatyczne.

Zwróciła również uwagę, że zarówno podstawowe badania naukowe, w tym systemy obserwacji, monitorowania i analizy, jak i rozwój technologii stosowanych, ukierunkowanych na łagodzenie oddziaływania mikro- i nanoplastiku, wymagają bardziej otwartej, interdyscyplinarnej i skoordynowanej współpracy międzynarodowej. Według niej istotne jest rozwijanie modeli współpracy naukowej i technologicznej, które na pierwszym miejscu stawiają wspólny globalny interes w kwestiach środowiskowych, klimatycznych i zrównoważonego rozwoju, sprzyjając wymianie wiedzy oraz strategicznej współpracy w obliczu wyzwań wykraczających poza granice poszczególnych państw.

Od uświadomienia sobie problemu do wspólnych działań

Iván Irasoque Tobías, kierownik programu kształcenia w zakresie inżynierii środowiska na Boliwijskim Uniwersytecie Katolickim „San Pablo”, podczas wystąpienia na uroczystej premierze

Na zakończenie wydarzenia Iván Irasoque Tobías, magister nauk inżynieryjnych i kierownik programu „Inżynieria środowiska” na Boliwijskim Uniwersytecie Katolickim „San Pablo”, podkreślił znaczenie problemu poruszonego w filmie. Zwrócił uwagę na solidne podstawy naukowe filmu dokumentalnego oraz konieczność podjęcia konkretnych działań w odpowiedzi na zanieczyszczenie, które wpływa nie tylko na środowisko, lecz także na zdrowie człowieka.

Grecia Molina podkreśliła, że premiera filmu w Boliwii stała się możliwa dzięki wspólnym wysiłkom władz akademickich Boliwijskiego Uniwersytetu Katolickiego „San Pablo”, lokalnych i międzynarodowych zespołów ALLATRA, a także wolontariuszy i specjalistów zajmujących się komunikacją naukową oraz informowaniem społeczeństwa.

Molina poinformowała również, że film dokumentalny będzie stopniowo prezentowany w różnych regionach kraju, aby wspierać inicjatywy edukacyjne, zwiększać świadomość ekologiczną oraz rozwijać dialog naukowy.

O ALLATRA

ALLATRA jest międzynarodową organizacją posiadającą centrum badawcze w Stanach Zjednoczonych (Globalne Centrum Badawcze ALLATRA), zajmującą się kompleksową analizą zmian klimatycznych i środowiskowych, badaniem wpływu mikro- i nanoplastiku, a także promowaniem współpracy międzykulturowej oraz ochrony podstawowych praw i wolności człowieka.

W uznaniu zaangażowania w ochronę środowiska i całego stworzenia, w 2024 roku ALLATRA otrzymała apostolskie błogosławieństwo Jego Świątobliwości Papieża Franciszka. W 2025 roku Jego Świątobliwość Papież Leon XIV również udzielił apostolskiego błogosławieństwa prezydent ALLATRA oraz wszystkim jej wolontariuszom.

Kontakt dla mediów: [email protected]