NANOPLASTİK
YAŞAM İÇİN TEHDİT

Nanoplastikler bedenin tüm organlarına, sistemlerine ve hücrelerine sızarak mitokondriye zarar verir, kronik iltihaplanma, oksidatif stres ve DNA mutasyonlarına neden olur. Tüm bunlar kanser, kardiyovasküler ve otoimmün hastalıklar, kısırlık ve nörodejeneratif hastalıkların gelişimini hızlandırabilir. Bu etkiler bir araya geldiğinde, insanlığı tıbbi çözümlerin ötesinde bir sağlık krizine sürükleyebilir.

Mikro ve nanoplastikler sürekli olarak her şeye sızmaktadır: toprak, su, hava ve canlı organizmalar, zaten besin zincirinin bir parçası haline gelmiştir. Bir kişi ortalama olarak sadece gıda ile yılda yaklaşık 250 gram plastik tüketir ve sadece iki saatlik bir yürüyüş sırasında 106.000'e kadar plastik parçacığı solur. Bu kadar yaygın varlığı, mikro ve nanoplastiklerin tüm yaşam formları için bir tehdit oluşturduğu anlamına gelir.

Nanoplastikler biyolojik bariyerleri (bağırsak bariyeri, kan-beyin bariyeri, plasenta bariyeri vb. dahil) aşarak beyin, kalp, kan damarları, karaciğer, testisler ve yumurtalıklarda birikir. Hücrelerin içine girdikten sonra iyon kanallarını bozar, oksidatif stres, mitokondriyal disfonksiyon ve kronik inflamasyona neden olurlar. Bunların tümü üreme sağlığı ile sinir ve kardiyovasküler sistemler üzerinde sistemik bir etkiye sahiptir.

Nanoplastikler yüzeylerinde elektrostatik yük biriktirir ve sürekli olarak tutar, bu da hücreler arasındaki elektrik sinyallerini bozar, membran potansiyellerini değiştirir ve mitokondri içinde iyon kanallarının işleyişini ve elektron taşınmasını bozar. Bu tür bir müdahale, kalp aritmisine, metabolik bozukluklara ve bilişsel gerilemeye yol açar.

Elektrostatik olarak yüklü nanoplastikler sinir uyarılarının iletimini bozarak kalp ritminde, kas kasılmalarında, bağışıklık tepkilerinde ve metabolizmada bozukluklara yol açar. Bu da aritmi, solunum yetmezliği, bilişsel bozukluk ve hızlanan nörodejenerasyona neden olur.

Nanoplastikler üreme organlarına sızarak sperm ve yumurta hücrelerine zarar verir ve kısırlığa yol açar. Nanoplastikler ayrıca kan-plasenta bariyerini geçerek oksidatif stres ve kronik iltihaplanmaya neden olur. Bu durum düşük ve fetal gelişim bozukluklarına yol açabilir.

Nanoplastik beyinde birikerek nöron aktivitesini değiştirir, nörotransmitter üretimini bozar, mitokondriye zarar verir ve iltihaplanma süreçlerini tetikler. Bu durum depresyon, anksiyete bozuklukları, DEHB, Alzheimer ve Parkinson hastalıkları ile epilepsi gibi hastalıklara yol açar. Genç nesillerde bu hastalıkların daha erken ortaya çıkması ve bilişsel işlevlerde gerileme gözlemlenmektedir.

Nanoplastikler hayvanların navigasyonunu (kuşlar), elektroreseptif yeteneklerini (balıklar) ve polen taşıyıcıların iletişimini (arılar) bozarken, bitki köklerine ve besin alımına da zarar verir. Bu da ekosistem bozulmasına ve nüfus azalmasına yol açar.

Atmosferdeki nanoplastikler bulut oluşumunu, yağışları ve fırtına düzenlerini değiştirirken, okyanuslardaki plastikler ısınmayı hızlandırır. Bunlar, daha önce hesaba katılmamış bir iklim faktörü olarak hareket ederek aşırı hava olaylarını şiddetlendirir.

Embriyolardan ekosistemlere kadar nanoplastik kirliliğinin boyutu, etkilerin haritalandırılması, maruz kalmanın ölçülmesi ve çözümlerin geliştirilmesi için uluslararası bilimsel işbirliğini gerektirmektedir. Hiçbir ülke veya laboratuvar bu tehdidi tek başına ele alamaz.