ALLATRA na Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026
Przedstawiciele ALLATRA i Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA (ALLATRA GRC) podczas Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026
Podczas Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026 eksperci Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA (ALLATRA GRC) przedstawili udokumentowane studium przypadku ukazujące, w jaki sposób stygmatyzujące narracje wywodzące się z rosyjskiej sieci antykultowej przekraczają granice państw, tracą ślady swojego pochodzenia i wskutek wielokrotnego powielania zyskują pozory niezależnych europejskich ocen eksperckich, mogących wpływać na działalność instytucji.
Przedstawiciele ALLATRA i Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA (ALLATRA GRC) wzięli udział w Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026 — największej dorocznej konferencji poświęconej prawom człowieka w Europie, która odbywała się w dniach 5–15 października 2026 roku w Polsce. Konferencja została zorganizowana przez szwajcarskie przewodnictwo w OBWE przy wsparciu Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE (ODIHR).
7 października ALLATRA zorganizowała wydarzenie towarzyszące zatytułowane „Od rosyjskiej dezinformacji do uwiarygodniania narracji w Europie: luki w systemie bezpieczeństwa narodowego”. Podczas wydarzenia kampanię dezinformacyjną wymierzoną w ALLATRA przedstawiono jako studium przypadku zagranicznej manipulacji informacjami i ingerencji (FIMI) oraz ich wpływu na przestrzeń działania społeczeństwa obywatelskiego.

Od lewej: Veronika Leštáchová, Mariia Anapreichyk i Karolína Hronová, ekspertki Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA, podczas Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026 w Warszawie
Trudna do wykrycia podatność
Europejskie instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo coraz częściej uznają zagraniczną manipulację informacjami i ingerencję (FIMI), a także strategiczne wykorzystywanie narracji opartych na tożsamości grupowej, za narzędzia, które mogą stanowić element zagrożeń hybrydowych.
Wydarzenie towarzyszące poświęcono podatności, którą nadal trudno wykryć i wyeliminować: co dzieje się, gdy narracja wywodząca się z zagranicznej kampanii manipulacji informacjami traci widoczne oznaki swojego pochodzenia i jest ponownie rozpowszechniana przez podmioty krajowe, przedstawiające ją jako rzekomo niezależną analizę?

Mariia Anapreichyk, badaczka w dziedzinie prawa międzynarodowego i europejskiego, oraz Vladimir Ivanov, adwokat i badacz zagadnień prawnych, oboje reprezentujący Globalne Centrum Badawcze ALLATRA, podczas wydarzenia towarzyszącego „Od rosyjskiej dezinformacji do uwiarygodniania narracji w Europie: luki w systemie bezpieczeństwa narodowego”, zorganizowanego w ramach Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026 w Warszawie
Zagadnienia omawiane podczas wydarzenia towarzyszącego
Przypadek ALLATRA, międzynarodowej organizacji społecznej działającej w obszarze klimatu, ochrony środowiska i praw człowieka, ilustruje ten proces. Prelegenci prześledzili, w jaki sposób stygmatyzująca narracja wymierzona w ALLATRA została początkowo stworzona w ramach ponadnarodowej sieci antykultowej skupionej wokół Rosyjskiego Stowarzyszenia Centrów Badań nad Religiami i Sektami (RACIRS), a następnie przekroczyła granice państw i dostosowała się do nowych kontekstów krajowych. Wielokrotnie powielana i przytaczana przez media oraz inne podmioty, z których część mogła nie być świadoma jej pochodzenia, narracja ta stopniowo traciła ślady swoich rosyjskich źródeł i zyskiwała pozory niezależnej wiarygodności.
Prelegenci prześledzili ewolucję stygmatyzujących narracji wymierzonych w ALLATRA od około 2015 roku, analizując, w jaki sposób etykiety „sekty” i „kultu” przekształcały się w oskarżenia o stwarzanie zagrożenia dla bezpieczeństwa, jak ta sama organizacja była następnie przedstawiana w Ukrainie w sprzecznych kategoriach geopolitycznych oraz jak te przekazy rozpowszechniały się w europejskich mediach. Zbadali również, w jaki sposób wielokrotne rozpowszechnianie takich treści może wpływać na wyniki wyszukiwania w wyszukiwarkach internetowych oraz odpowiedzi generowane przez systemy sztucznej inteligencji.
Podczas dyskusji poruszono także kwestię tego, co dzieje się, gdy stygmatyzujące narracje zostają skonfrontowane z faktami, które je podważają. Prelegenci odwołali się do orzeczeń sądowych, decyzji policji oraz ustaleń instytucjonalnych, które nie potwierdziły stawianych zarzutów, i wykazali, że mimo to narracja nadal była rozpowszechniana. Na przykładzie pojedynczej fotografii zilustrowali, w jaki sposób do zdjęcia można przypisać opisy nieznajdujące potwierdzenia w oficjalnych oświadczeniach, a następnie wielokrotnie je powielać, aż zaczną być postrzegane jako dowód.
Na zakończenie prelegenci odnieśli się do zjawiska, które określili mianem luki w systemie bezpieczeństwa narodowego — ryzyka, że zagraniczne wpływy mogą kształtować sposób, w jaki państwa postrzegają określone podmioty jako niebezpieczne. W związku z tym postawili na forum OBWE pytanie, w jaki sposób państwa uczestniczące oraz instytucje OBWE mogą odpowiednio wcześnie identyfikować takie transgraniczne transfery narracji, zanim doprowadzą one do ograniczenia przestrzeni działania społeczeństwa obywatelskiego i wolności zrzeszania się.

Prelegenci wydarzenia towarzyszącego „Od rosyjskiej dezinformacji do uwiarygodniania narracji w Europie: luki w systemie bezpieczeństwa narodowego”, zorganizowanego w ramach Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026. U góry, od lewej: Mariia Anapreichyk, ekspertka Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA, oraz Maryna Ovtsynova, prezydentka ALLATRA (uczestnicząca online). Na dole, od lewej: Jevgenija Malecka (uczestnicząca online) oraz Vladimir Ivanov, eksperci Globalnego Centrum Badawczego ALLATRA
„Etykieta zmienia się w zależności od odbiorców i ich postrzegania zewnętrznego przeciwnika, podczas gdy jej funkcja pozostaje zadziwiająco niezmienna: przedstawianie organizacji jako obcej, nielojalnej i potencjalnie niebezpiecznej” — powiedział Vladimir Ivanov (Bułgaria), adwokat i badacz zagadnień prawnych w Globalnym Centrum Badawczym ALLATRA, który moderował wydarzenie.
Mariia Anapreichyk (Szwajcaria), badaczka w dziedzinie prawa międzynarodowego i europejskiego w Globalnym Centrum Badawczym ALLATRA, zwróciła uwagę, że „gdy stygmatyzujący sposób przedstawiania zostanie utrwalony i rozpowszechniony wśród wzajemnie wspierających się podmiotów, dowody podważające tę narrację mogą być ignorowane, marginalizowane lub reinterpretowane jako przejaw nieskuteczności instytucji”.
Jevgenija Malecka (Łotwa), prawniczka, była funkcjonariuszka organów ścigania oraz badaczka zagadnień prawnych w Globalnym Centrum Badawczym ALLATRA, która uczestniczyła w wydarzeniu online, zakończyła swoją analizę fotografii słowami: „Wielokrotne powtarzanie bezpodstawnego oskarżenia nie czyni z niego dowodu”.
Maryna Ovtsynova (USA), prezydentka ALLATRA, która przeszła szkolenia w zakresie bezpieczeństwa narodowego, zwalczania terroryzmu oraz operacji wpływu, uczestniczyła w wydarzeniu online i ostrzegła, że sam proces oceny zagrożeń może stać się celem zagranicznych wpływów: „Kluczowa luka w systemie bezpieczeństwa narodowego polega na tym, że pochodzenie eksperckich ocen zagrożeń jest weryfikowane znacznie mniej systematycznie niż źródła konwencjonalnych kampanii informacyjnych”.
Pytanie skierowane do OBWE
Prelegenci wezwali OBWE do zajęcia się tym problemem i wniesienia wkładu w opracowanie specjalnego mechanizmu, proponując procedurę wczesnego ostrzegania i zapewnienia odpowiedzialności instytucjonalnej: wykrycie narracji, ustalenie jej źródła, udokumentowanie schematu jej rozpowszechniania, ocena wpływu na prawa człowieka, wskazanie odpowiedzialnej instytucji, podjęcie działań instytucjonalnych oraz monitorowanie ich rezultatów.
Podkreślili, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego potrzebują jasno określonego kanału instytucjonalnego, za pośrednictwem którego mogłyby zgłaszać udokumentowane przypadki transgranicznego przenoszenia narracji.
„Jeżeli pochodzenie narracji przedstawiającej określony podmiot jako zagrożenie jest badane dopiero wtedy, gdy przyczyniła się ona już do przeprowadzenia przeszukań, wprowadzenia zakazów, wykluczenia lub innych ograniczeń, oznacza to, że reakcja mająca na celu zapewnienie ochrony nastąpiła zbyt późno” — podsumował Vladimir Ivanov.
Od wydarzenia towarzyszącego do sesji plenarnej
Tego samego dnia Vladimir Ivanov przedstawił kluczowe wnioski z wydarzenia towarzyszącego podczas trzeciej sesji plenarnej „Podstawowe wolności I”, stanowiącej część oficjalnego programu konferencji. Tym samym zaprezentował przedstawicielom państw uczestniczących w OBWE, instytucji oraz społeczeństwa obywatelskiego omawiany przypadek i jego konsekwencje dla przestrzeni działania społeczeństwa obywatelskiego oraz wolności zrzeszania się.

Vladimir Ivanov, adwokat i badacz zagadnień prawnych w Globalnym Centrum Badawczym ALLATRA, przedstawia kluczowe wnioski z wydarzenia towarzyszącego zorganizowanego przez ALLATRA podczas trzeciej sesji plenarnej „Podstawowe wolności I” w ramach Warszawskiej Konferencji OBWE poświęconej Wymiarowi Ludzkiemu 2026
O ALLATRA
ALLATRA to międzynarodowa organizacja posiadająca centrum badawcze w Stanach Zjednoczonych (Globalne Centrum Badawcze ALLATRA), zajmująca się kompleksową analizą zmian klimatycznych i środowiskowych, badaniem wpływu mikro- i nanoplastiku, a także promowaniem współpracy międzykulturowej oraz ochrony podstawowych praw i wolności człowieka.
W uznaniu zaangażowania w ochronę środowiska i całego stworzenia w 2024 roku ALLATRA otrzymała apostolskie błogosławieństwo Jego Świątobliwości Papieża Franciszka. W 2025 roku Jego Świątobliwość Papież Leon XIV również udzielił apostolskiego błogosławieństwa prezydentce ALLATRA oraz wszystkim jej wolontariuszom.
Kontakt dla mediów: [email protected]