«АЛЛАТРА» рақамли даврда фуқаролик маконини ҳимоя қилишга бағишланган ЕХҲТнинг Инсонийлик мезони бўйича йиғилишида иштирок этди
«АЛЛАТРА» Вена шаҳрида бўлиб ўтган ЕХҲТнинг Инсонийлик мезони бўйича қўшимча йиғилишида дезинформация, стигматизация ва фуқаролик маконини ҳимоя қилиш масалалари муҳокамасида иштирок этди.
Вена, Австрия, 11–12 май 2026 йил — «АЛЛАТРА» вакиллари Австриянинг Вена шаҳрида бўлиб ўтган Европада Хавфсизлик ва Ҳамкорлик Ташкилотининг (ЕХҲТ) Инсонийлик мезони бўйича иккинчи қўшимча йиғилишида (SHDM II) иштирок этдилар. «Рақамли даврда фуқаролик маконини ҳимоя қилиш» деб номланган ушбу учрашув Швейцариянинг ЕХҲТдаги раислиги остида ЕХҲТ Демократик институтлар ва инсон ҳуқуқлари бўйича бюроси (ДИИҲБ), ЕХҲТнинг ОАВ эркинлиги масалалари бўйича вакили ҳамда бошқа тузилмавий бўлинмалар кўмагида ташкил этилди.
Конференция рақамли технологиялар, инсон ҳуқуқлари ва фуқаролик маконининг ўзаро таъсирини муҳокама қилиш мақсадида ЕХҲТнинг 57 та иштирокчи давлати вакиллари, халқаро ташкилотлар, фуқаролик жамияти субъектлари, ОАВ вакиллари ва бошқа манфаатдор томонларни бир майдонга тўплади. «АЛЛАТРА» бир вақтнинг ўзида икки мақомда: махсус параллель тадбир ташкилотчиси ҳамда асосий сессия доирасидаги панель мунозаралари иштирокчиси сифатида қатнашди.
Параллель тадбир: Ёрлиқлардан оқибатлар сари
«АЛЛАТРА» «Ёрлиқлардан оқибатлар сари: дезинформация ва стигматизация қандай қилиб трансмиллий репрессияларга олиб келади» номли ЕХҲТ параллель тадбирини ташкил этди. Тадбир давомида рақамли муҳитда мувофиқлаштирилган тарзда ёрлиқ ёпиштириш ва нарративларни тиражлаш қандай қилиб асосий ҳуқуқларнинг, жумладан, уюшиш эркинлиги, виждон ва эътиқод эркинлиги ҳамда сўз эркинлигининг аниқ бузилишига олиб келиши мумкинлиги кўриб чиқилди.
Параллель тадбирда «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот марказининг уч нафар эксперти тақдимот билан чиқиш қилди: Швейцарияда фаолият юритувчи халқаро ва Европа ҳуқуқи соҳасида тажрибага эга юрист Мария Анапрейчик, болгариялик юрист ва инсон ҳуқуқлари бўйича эксперт Владимир Иванов ҳамда АҚШдан масофавий тарзда қўшилган очиқ манбалар асосидаги разведка маълумотлари таҳлили (OSINT) бўйича эксперт Талий Шкурупий.

«АЛЛАТРА» вакиллари Венада «Рақамли даврда фуқаролик маконини ҳимоя қилиш» мавзусига бағишланган ЕХҲТнинг Инсонийлик мезони бўйича қўшимча йиғилишида иштирок этдилар.
Параллель тадбирдаги мунозара учта таҳлилий йўналиш — ҳуқуқий нуқтаи назар, таҳлилий ёндашув ва аниқ вазият таҳлили атрофида қурилди. Ҳуқуқий нуқтаи назардан маърузачилар «секта», «экстремист» ёки «культ» каби атамалар орқали такрорий стигматизация қилувчи ёрлиқлар ёпиштириш расмий суд жараёнлари мавжуд бўлмаган тақдирда ҳам, Инсон ҳуқуқлари бўйича Европа конвенцияси билан ҳимояланадиган инсон ҳуқуқларига кумулятив аралашувни ташкил этиши мумкинлигини таъкидладилар.
Очиқ манбалар асосидаги маълумотлар (OSINT) таҳлилчиси Талий Шкурупий бундай схемалар қандай қилиб сезиларли рақамли излар қолдиришини намойиш этди. Буларга турли платформалардаги синхронлаштирилган лексика, «эксперт фикри» ниқоби остидаги тақдимотлар ҳамда нарративларнинг маргинал дискурсдан асосий медиа майдонига аста-секин кўчиб ўтиши киради.
«OSINT нуқтаи назаридан бу жуда муҳим, чунки бундай схемалар яширин эмас. Улар из қолдиради. Ва бу изларни аниқлаш, таҳлил қилиш ҳамда тушуниш мумкин», — деди «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Талий Шкурупий.

Марказда: «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази экспертлари Мария Анапрейчик ва Владимир Иванов Венадаги ЕХҲТнинг Инсонийлик мезони бўйича йиғилишида
Асосий сессиялардаги иштирок: Рақамли барқарорлик
«АЛЛАТРА» вакиллари конференция асосий дастурининг фуқаролик маконига рақамли таҳдидлар ҳамда фуқаролик маконини ҳимоя қилиш учун рақамли барқарорликни мустаҳкамлаш мавзуларига бағишланган сессияларида ҳам сўзга чиқдилар.
«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Вероника Амайя Лаэль Сабол тизимли стигматизация ва нарративларни шакллантириш фуқаролик маконига расмий чекловлар жорий этилишидан анча олдин жамоатчилик ва институционал идрокни қандай белгилаб бериши ҳақида сўзлаб берди. Унинг таъкидлашича, бундай усуллар қарорларнинг мустақил равишда текширилган фактлар асосида эмас, балки кенг тарқатилган муайян қарашлар асосида қабул қилинишига олиб келиши мумкин.
«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Вероника Амайя Лаэль Сабол «Фуқаролик маконига рақамли таҳдидлар» асосий сессиясида сўзга чиқмоқда. Манба: ЕХҲТ/ДИИҲБ жонли эфири.
«Агар биз репрессиялар ёки кузатув очиқ-ойдин намоён бўлган пайтдагина муносабат билдирсак, уларга замин тайёрлаган ахборот жараёнларини эътибордан четда қолдириш хавфига дуч келамиз», — деди «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Вероника Амайя Лаэль Сабол.
Мария Анапрейчик мувофиқлаштирилган дезинформация схемалари жамоатчилик фикрига ёки давлат органларининг муносабатига таъсир ўтказишга улгурмасидан олдин уларни эрта аниқлаш зарурлигини таъкидлади. У кросс-платформа мониторинги, мувофиқлаштирилган тиражлашни аниқлаш ҳамда шахсий фикрларни уюшган манипуляциялардан фарқлашни ўргатиш каби амалий воситаларга эътибор қаратди.

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Мария Анапрейчик «Фуқаролик маконини ҳимоя қилиш учун рақамли барқарорликни мустаҳкамлаш» асосий сессиясида сўзга чиқмоқда. Манба: ЕХҲТ/ДИИҲБ жонли эфири.
«Рақамли таҳдидларнинг ҳаммаси ҳам очиқ ҳужумлардан бошланмайди. Кўпчилиги анча олдин — такрорлаш, фрейминг ва вақт ўтиши билан жамоатчилик идрокини шакллантирадиган нарративларни аста-секин меъёрлаштириш орқали юзага келади», — деди «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази эксперти Мария Анапрейчик.
«АЛЛАТРА» вакиллари ЕХҲТнинг Инсонийлик мезони бўйича қўшимча йиғилишидаги чиқишлари ва муҳокамаларида бугун кўпинча «шунчаки нарративлар» деб эътиборсиз қолдириладиган қарашлар эртага изоляция, репрессиялар ёки ҳатто зўравонлик учун оқловга айланиши мумкинлигини, шу боис уларни эрта англаб етиш ниҳоятда муҳим эканлигини таъкидладилар. Жамиятнинг қай даражада демократик эканини кўрсатадиган ҳақиқий синов — унинг омма олдида тамғаланган инсонларга қандай муносабатда бўлишидир. Шу сабабли фуқаролик маконини ҳимоя қилиш нафақат репрессияларнинг кўзга кўринадиган шаклларига, балки ушбу репрессияларни мақбул қилиб кўрсатадиган нарративларга ҳам эътибор қаратишни талаб этади.
«АЛЛАТРА» ҳақида
«АЛЛАТРА» — АҚШда тадқиқот марказига эга бўлган («АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази) халқаро ташкилот бўлиб, иқлим ва экологик ўзгаришларни комплекс таҳлил қилиш, микро- ва нанопластик таъсирини ўрганиш, шунингдек, маданиятлараро ҳамкорликни ривожлантириш ҳамда инсоннинг асосий ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш билан шуғулланади.
Атроф-муҳитни ва барча тирик мавжудотларни асраб-авайлаш йўлидаги фидокорона фаолиятининг эътирофи сифатида 2024 йилда «АЛЛАТРА» Рим Папаси Франциск Ҳазратларининг Ҳаворийлик фотиҳасига сазовор бўлди. 2025 йилда эса Рим Папаси Лев XIV Ҳазратлари ҳам «АЛЛАТРА» президенти ва унинг барча кўнгиллиларига Ҳаворийлик фотиҳасини инъом этди.
ОАВ учун алоқа маълумотлари: [email protected]
