Nanoplastik: insan sağlamlığına və iqlim sabitliyinə artan təhlükə. Avropa Parlamentində yüksək səviyyəli Beynəlxalq Konfrans

BRÜSSEL, fevral 2026-cı il

24 fevral 2026-cı il tarixində Avropa Parlamentində, BRÜSSEL-də "Nanoplastik: gizli əlaqələr və yeni yaranan risklər" mövzusunda yüksək səviyyəli Beynəlxalq Konfrans keçiriləcək. Tədbir nanoplastikin insan sağlamlığına, ekosistemlərə və iqlim sabitliyinə törətdiyi təhlükələri müzakirə etmək üçün elm, səhiyyə və dövlət idarəçiliyi sahəsində aparıcı ekspertləri bir araya gətirəcək.

Konfransın təşkilatçısı Avropa Parlamentinin deputatı Ondjey Knotekdir ("Avropa üçün Vətənpərvərlər" fraksiyası). Tədbir planetar risklərin, sistemli ekoloji çağırışların, eləcə də insan hüquq və azadlıqlarının öyrənilməsi üzrə ixtisaslaşmış beynəlxalq analitik mərkəz — "ALLATRA" Qlobal Tədqiqat Mərkəzi (ALLATRA GRC) ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təşkil olunur. Konfrans 24 fevral tarixində, Mərkəzi Avropa vaxtı ilə saat 18:30-dan 20:30-dək Avropa Parlamentində, BRÜSSEL, Vyers küçəsi 60, ünvanında baş tutacaq.

Qabaqcadan qeydiyyatdan keçmək mütləqdir. İştirak etmək üçün, zəhmət olmasa, aşağıda göstərilən əlaqə vasitələrindən istifadə edin.

Nanoplastik: görünməz çirklənmə və onun sistemli təsiri

Nanoplastik — ölçüsü 1 mikrometrdən az olan və hazırda bütün dünyada ətraf mühitdə yayılmış plastik zərrəcikləridir. Onlar havada, suda, torpaqda, dəniz ekosistemlərində, qida zəncirində və getdikcə daha çox insan orqanizmində aşkar edilir. Son tədqiqatlar nanoplastikin insanın həyati vacib organlarında olduğunu üzə çıxarıb ki, bu da onun sağlamlığa uzunmüddətli təsiri ilə bağlı ciddi narahatlıq yaradır. Yüksək konsentrasiyalı nanoplastik atmosferdə və okeanlarda da qeydə alınıb və bu, onun ekosistemlərə və iqlim sabitliyinə təsiri baxımından narahatlıq doğurur. Artan varlığına baxmayaraq, nanoplastik probleminə mövcud normativ-hüquqi aktlar çərçivəsində hələ də kifayət qədər diqqət ayrılmır, özü isə iqlimin və Yer sisteminin kompleks modellərində praktiki olaraq nəzərə alınmır.

Kimyəvi toksiklikdən əlavə: yeni elmi məlumatlar

Konfransda nanoplastiklərin elektrostatik yükü də daxil olmaqla onların unikal fiziki xüsusiyyətlərinə xüsusi diqqət yetiriləcəkdir; bu xüsusiyyət onlara ənənəvi kimyəvi toksikliyin hüdudlarını çoxdan aşan üsullarla bioloji sistemlərlə qarşılıqlı əlaqədə olmağa imkan verir. 

Tədqiqatlar göstərir ki, nanoplastik aşağıdakı qabiliyyətlərə malikdir:

• hüceyrələr tərəfindən udulmanı və yığılmanı gücləndirən səth yükü toplamağa;

• hematoensefalik və plasentar daxil olmaqla, bioloji baryerləri dəf etməyə;

• patogenlərin və toksik maddələrin daşıyıcısı kimi çıxış etməyə;

• oksidativ stresə, mitoxondri disfunksiyasına və DNT zədələnməsinə səbəb olmağa.

Nanoplastikin təsiri onkoloji xəstəliklərin, neyrodegenerativ pozğunluqların, ürək-damar patologiyalarının, immun sistemi pozğunluqlarının, həmçinin reproduktiv funksiya və fertillik problemlərinin inkişaf riskinin artması ilə əlaqələndirilir.

İqlim və Yer sistemləri üçün fəsadları

Atmosferdə və okeanlarda nanoplastik, aerozolların dinamikasına, buludların əmələ gəlməsinə, okean və atmosfer arasında istilik mübadiləsinə təsir edir ki, bu da hava şəraitində və yağıntıların paylanmasında özünü göstərir. Tektonik aktivlik, mantiyanın konveksiyası və uzunmüddətli geoloji tsikllər kimi təbii geodinamik proseslərlə birgə nanoplastik ekstremal iqlim hadisələrinə və təbii fəlakətlərə qarşı həssaslığı artırır. Nanoplastik haqqında məlumatların iqlim və Yer sistemləri modellərinə inteqrasiya olunması risklərin səmərəli qiymətləndirilməsi və əsaslandırılmış siyasi qərarların qəbul edilməsi üçün zəruridir.

Fanlararası forum

Konfrans ən müxtəlif sahələrdən olan ekspertləri və maraqlı tərəfləri bir araya gətirən yüksək səviyyəli fanlararası platformadır, o cümlədən:

• təbabət və ictimai səhiyyə;

• ekologiya elmləri və toksikologiya;

• Yer haqqında elmlər və okeanologiya;

• atmosfer və iqlim tədqiqatları;

• fizika və materialşünaslıq;

• dövlət siyasəti və normativ-hüquqi tənzimləmə;

• beynəlxalq diplomatiya və milli təhlükəsizlik. 

İştirakçıların bu cür geniş heyəti nanoplastik risklərinin nə qədər mürəkkəb və qlobal olduğunu, həmçinin müxtəlif sektorların birgə işləməsinin vacibliyini göstərir.

Fəxri spikerlər və xüsusi dəvət olunmuş qonaq

Pastor Mark Burns (ABŞ), "Mənəvi Diplomatlar" (Spiritual Diplomats) təşəbbüsünün sədri və prezident Donald Trampın mənəvi müşaviri, dünyada tanınmış xristian lideri və beynəlxalq spikerdir. Konfransda o, cəmiyyətin nanoplastik problemi və onun təsiri barədə məlumatlandırılması məsələsinə diqqət yetirəcək, yaranan ekoloji risklərin və sağlamlığa təhlükələrin həlli üçün sektorlararası dialoqun və qlobal əməkdaşlığın təcili zəruriliyini vurğulayacaq.

Dəvət olunmuş ekspertlər arasında — professor Antonio Raguza (İtaliya), akuşer-ginekoloq və insan plasentasında mikroplastiki aşkar edən ilk alimdir ki, bu da plastik çirklənməsinin reproduktiv sağlamlıq və insanın inkişafı üçün birbaşa fəsadlarını əyani şəkildə təsdiqləyir.

Doktor Con An (ABŞ), Ph.D., MBA, elm, texnologiya və biznesin inteqrasiyası sahəsində ekspertdir. O, iqlim, geodinamika və ətraf mühit üzrə fanlararası tədqiqatlara töhfə verərək "ALLATRA" Qlobal Tədqiqat Mərkəzinin elmi müşaviri vəzifəsini tutur. Elmin təbliğatçısı kimi o, hökumət və beynəlxalq səviyyələrdə məruzələrlə və sənədli filmlərlə çıxış edərək aktual qlobal çağırışlarla bağlı məlumatlılığın artırılmasına və konstruktiv dialoqun inkişafına imkan yaradır.

Təbiət elmləri doktoru Yan Kara (RNDr. Jan Kára, Ph.D., Çexiya) — "ALLATRA" Qlobal Tədqiqat Mərkəzinin üzvüdür. O, Praqada Karlov Universitetində diskret riyaziyyat və alqoritmlər sahəsində elmlər doktoru (Ph.D.) dərəcəsini alıb. Tədqiqatlarında və çıxışlarında o, əsas diqqəti təbii fəlakətlərə, geodinamik dəyişikliklərə və plastikin insan sağlamlığına, ekosistemlərə və planetar sistemlərə ekoloji təsirinə yönəldir.

Anna Kotlyar (İsrail) — ekoloq və data analitiki kimi fəaliyyət göstərir. O, "Nanoplastik: həyat üçün təhlükə" sənədli filmi üzərində işləmiş elmi qrupun əsas iştirakçısıdır və ekologiya və ətraf mühit tədqiqatları sahəsində fənlərarası ekspert təcrübəsini bu işə töhfə vermişdir. Onun fəaliyyəti plastik məmulatların insan sağlamlığına, ekosistemlərə və qlobal planetar proseslərə ekoloji təsirinin öyrənilməsinə, eləcə də təbii fəlakətlərin və geodinamik dəyişikliklərin təhlilinə həsr olunmuşdur.

Aleksandr Masnıy (Almaniya) — bioinformatika sahəsində elmlər magistri (MSc), biokimya sahəsində iş təcrübəsinə malikdir və "Nature" jurnalında elmi nəşrlərin müəllifidir. Hazırda — "ALLATRA" Qlobal Tədqiqat Mərkəzinin geodinamika, təbii fəlakətlər və mikro- və nanoplastikin ekoloji təsiri üzrə ixtisaslaşan ekspertidir. O, BMT-nin SB62 (Bonn) və COP30 (Belen) iqlim konfranslarında iştirak edib, həmçinin aparıcı beynəlxalq alimlərdən müsahibələr götürüb.

Maryna Ovtsınova (ABŞ) — "ALLATRA" Beynəlxalq İctimai Hərəkatının prezidenti, idarəetmə, elm və beynəlxalq əməkdaşlıq məsələləri üzrə ixtisaslaşan, risklərin qiymətləndirilməsi və iqlim strategiyaları sahəsində beynəlxalq ekspertdir. Harvard Universitetinin dövlət idarəçiliyi və danışıqların aparılması sahəsində məzunu olaraq, o, iqlim diplomatiyası, təhlükəsizlik və insan hüquqları sahələrindəki fəaliyyətinə görə tanınmışdır.

Fəaliyyətsizliyin bədəli

Ekspertlər xəbərdarlıq edirlər: əgər nanoplastik problemi sistemli risk kimi qiymətləndirilməzsə, bu, getdikcə artan ekoloji zərərə, səhiyyə xərclərinin artmasına və bütün dünyada əhəmiyyətli iqtisadi itkilərə səbəb ola bilər. Konfransın məqsədi qabaqlayıcı, elmi əsaslandırılmış tədbirlərin görülməsinin təxirəsalınmazlığını vurğulamaqdır.

Fəaliyyətə çağırış

Nanoplastiklərin getdikcə daha geniş yayılması onun zərərli təsirini minimuma endirməyə yönəlmiş praqmatik və elmi məlumatlara əsaslanan tədbirlərin görülməsini qaçılmaz edir.  

Müasir tədqiqatlar mikro- və nanoplastiklərin bioloji və ekoloji sistemlərlə necə qarşılıqlı təsir mexanizmlərinin dərindən öyrənilməsinin vacibliyini,  eləcə də insan sağlamlığına, ekosistemə və iqlimə dəyən zərərin qarşısını almaq üçün təsirli strategiyaların hazırlanmasını tələb edir.  

Bu məqsədə çatmaq üçün aşağıdakılar lazımdır:

• Etibarlı elmi sübutlara söykənərək cəmiyyətin və dövlət institutlarının maarifləndirilmə səviyyəsinin yüksəldilməsi. 

• Elmi-tədqiqat işlərinə ayrılan maliyyə vəsaitinin artırılması və qlobal elmi təşəbbüslərin əlaqələndirilməsi. 

• Tibb, ekologiya, fizika və Yer elmləri sahələrini birləşdirən açıq, qlobal miqyasda əhatəli fənlərarası tərəfdaşlığın təşviq edilməsi. 

• Məlumatlandırılmış qərarların qəbulunu və risklərin tənzimlənməsini təmin etmək məqsədilə praktiki qiymətləndirmə mexanizmlərinin və texnoloji həllərin yaradılması.
  
  
  
  

KİV üçün məlumat və qeydiyyat

Jurnalistlər, KİV nümayəndələri və ictimai xadimlər konfransda iştirak etməyə, spikerlərlə fikir mübadiləsi aparmağa və bu kritik əhəmiyyətli problemə geniş ictimai diqqətin cəlb olunmasına öz töhfələrini verməyə dəvət olunurlar. 

Konfrans haqqında ətraflı məlumat, proqram və onlayn qeydiyyat rəsmi internet saytında mövcuddur: https://allatra.org/events/european-parliament-conference

📧  KİV və qeydiyyat üçün əlaqə vasitələri:  
[email protected]

Təşkilatçı haqqında

Ondrey Knotek (Ing. Ondřej Knotek) — Avropa Parlamentinin deputatı və «Avropa üçün Vətənpərvərlər» siyasi qrupunun üzvüdür. Onun fəaliyyəti AB-nin rəqabət qabiliyyətinin gücləndirilməsinə, innovasiyaların dəstəklənməsinə, eləcə də enerji keçidinə qarşı real və sosial məsuliyyətli yanaşmanın təşviq edilməsinə yönəlmişdir. O, elmi məlumatlara əsaslanan siyasətin, beynəlxalq əməkdaşlığın və insan sağlamlığı, ekosistemlər və iqlim sabitliyi üçün yaranan risklər ətrafında açıq dialoqun tərəfdarıdır. 

"ALLATRA" Qlobal Tədqiqat Mərkəzi haqqında 

«АЛЛАТРА» Qlobal Tədqiqat Mərkəzi təbii fəlakətlər, geodinamik dəyişikliklər, mikro və nanoplastik, eləcə də insan hüquqları məsələləri də daxil olmaqla, qlobal problemləri öyrənmək üçün müxtəlif ölkələrdən olan alimləri, tədqiqatçıları və mütəxəssisləri bir araya gətirir.

Mərkəz tədqiqatçılar, dövlət hakimiyyəti orqanlarının nümayəndələri, KİV və geniş ictimaiyyət üçün nəzərdə tutulmuş elmi əsaslandırılmış analitik materiallar və tövsiyələr dərc edir.

KİV və qeydiyyat üçün əlaqə vasitələri:
📧 [email protected]