«АЛЛАТРА» XXI асрнинг сув ва экологик муаммоларига бағишланган Water in Bolivia илмий учрашувида иштирок этди

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази Боливия «Сан-Пабло» Католик университети ташаббуслари доирасида ўтказилган Water in Bolivia илмий-академик тадбирида қатнашди

Санта-Крус, Боливия, 4–7 май 2026 йил — 4 майдан 7 майга қадар Боливияда Боливия «Сан-Пабло» Католик университети ташкил этилганининг 60 йиллигига бағишланган Water in Bolivia: Science, Innovation and Alliances for Sustainable Futures илмий-академик учрашуви бўлиб ўтди.

Тадбир XXI асрнинг долзарб сув ва экологик муаммоларини муҳокама қилиш мақсадида тадқиқотчилар, университетлар, соҳавий ташкилотлар, давлат тузилмалари, жамоат сектори вакиллари, маҳаллий ҳамжамиятлар ҳамда талабаларни бир майдонга бирлаштирди.

Асосий эътибор сув ресурсларини комплекс бошқариш, барқарор ривожланиш, иқлим ўзгаришига доир масалалар, очиқ илмий ҳамкорликни кенгайтириш, шунингдек, янги илмий йўналишлар, жумладан, микро- ва нанопластикни ўрганиш масалаларига қаратилди.

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази (ГТМ «АЛЛАТРА») ушбу тадбирда асосий ҳамкорлардан бири сифатида иштирок этди. ГТМ «АЛЛАТРА»нинг Water in Bolivia учрашувидаги иштироки сув хавфсизлиги, экологик барқарорлик ҳамда инсон саломатлиги ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш соҳаларида барқарор ечимларни излашга қаратилган халқаро илмий ва жамоатчилик мулоқотининг ажралмас қисмига айланди.

Тадбир Боливия Католик университетининг қишлоқ ва шаҳар атрофи жамоаларининг ижтимоий-экологик заифлигини камайтиришга қаратилган фанлараро ташаббуси — CReA лойиҳаси томонидан ташкил этилди.

Вания Рока Уриосте, Боливия «Сан-Пабло» Католик университетининг Санта-Крус шаҳридаги филиали академик директори, Water in Bolivia тадбирининг очилишида

Учрашувнинг биринчи қисми 4–5 май кунлари Боливия «Сан-Пабло» Католик университетининг Санта-Крус шаҳридаги аспирантура бўлимида бўлиб ўтди. Халқаро техник сессиялар доирасида докторантлар, постдокторантлар, тадқиқот марказлари вакиллари ва халқаро экспертлар тўпланган тажриба, тадқиқотлардаги мавжуд бўшлиқлар ҳамда келгуси илмий ҳамкорлик истиқболларини муҳокама қилдилар.

Асосий мавзулар орасида сув ресурсларини комплекс бошқариш, экотизим хизматлари, «One Health» («Ягона саломатлик») ёндашуви, илмий салоҳиятни ривожлантириш, давлат сиёсати ва қонунчилик ташаббуслари ўрин олди.

Муҳокамалар якунида  бошқарувни мустаҳкамлаш, илмий тасдиқлаш ва далилларга асосланган қарорлар қабул қилишга хизмат қилувчи Боливия Сув обсерваторияси ҳамда маслаҳат берувчи илмий-техник қўмитани ривожлантириш зарурлиги таъкидланди.

Боливия «Сан-Пабло» Католик университети кампусида Water in Bolivia илмий учрашуви ташкилотчилари, спикерлари ва иштирокчилари

Иштирокчилар, шунингдек, илмий маълумотларнинг очиқлиги, илмий саводхонликни ошириш, маҳаллий ҳамжамиятларни жалб этиш ҳамда университетлар, давлат институтлари ва жамоат ташкилотлари ўртасида янада яқин ҳамкорликни йўлга қўйиш муҳимлигини таъкидладилар.

Сув сифати, сув ресурсларининг ифлосланиши, экологик омилларнинг инсон саломатлигига таъсири, иқлим ўзгаришига доир масалалар ҳамда микро- ва нанопластикни ўрганиш билан боғлиқ янги илмий йўналишларга алоҳида эътибор қаратилди.

Иқлим, геодинамика ва атроф-муҳит бўйича мутахассис, «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази раиси, ГТМ «АЛЛАТРА»нинг Илмий-маслаҳат ва тадқиқот кенгаши раҳбари ҳамда «Нанопластик: инсон саломатлиги, экотизимлар ва атроф-муҳит учун хавфларнинг тизимли таҳлили» ҳисоботининг бош муаллифи Джон Аннинг нутқи учрашувнинг марказий воқеаларидан бирига айланди.

Джон Ан, «АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази раиси, Боливия «Сан-Пабло» Католик университетининг Санта-Крус шаҳридаги аспирантура бўлими аудиториясида ялпи маъруза тақдимоти чоғида

Ўзининг «Кўринмас таҳдид остидаги сув: нанопластик ва глобал илмий тадқиқотлар зарурати» номли тақдимотида Джон Ан энг сўнгги илмий хулосаларнинг фанлараро таҳлилига асосланган ҳолда микро- ва нанопластик бўйича замонавий тадқиқотларнинг илмий-таҳлилий шарҳини тақдим этди. Тақдимотнинг асосий диққат марказида микро- ва нанопластикнинг инсон саломатлиги, сув ресурслари, экотизимлар ва умуман биосферага таъсири билан боғлиқ хавф-хатарлар бўлди. 

Бундан ташқари, океанда иссиқликнинг аномал даражада тўпланиши ва океаннинг иссиқлик ҳолатига таъсир кўрсатувчи қўшимча омилларни ҳисобга олиш зарурлиги контекстида океаннинг пластик билан кенг кўламда ифлосланиши мавзусига алоҳида эътибор қаратилди. Ушбу мавзу тизимли илмий ёндашувни, халқаро мувофиқлаштиришни ва илмий дастурларни янада ривожлантиришни талаб қиладиган янги экологик таҳдидлар бўйича кенг кўламли муҳокаманинг муҳим қисмига айланди.

Ялпи чиқишлар доирасида иштирокчилар, шунингдек, иқлимга мослашиш, сувнинг барқарорлиги, қурғоқчилик, ер ости сув қатламларининг ўрни, экологик саломатлик, илмий коммуникация ва халқаро ҳамкорлик масалаларини кўриб чиқдилар.

Брюссель эркин университетининг постдокторанти Мигель Морено иқлим ўзгариши ва қурғоқчиликнинг таъсири ҳамда муҳим барқарорлик тизимлари сифатида ер ости сув қатламларининг аҳамияти ҳақида маъруза қилди.

Янги Аквитания Синематекаси директори Патрик Малефонд Амазония ҳақидаги биринчи тўлиқ метражли фильм ҳисобланган 1918 йилдаги фильмни намойиш этиб, илмий билимларни жамиятга етказишда кино, аудиовизуал архивлар ва тарихий хотиранинг тутган ўрни ҳақида сўзлаб берди.

Боливия «Сан-Пабло» Католик университетининг илмий тадқиқотлар, ривожланиш ва инновациялар бўйича миллий маъмури доктор Хосе Пруденсио умумий манфаатларга йўналтирилган ҳамкорликдаги ишлар, фанлараро ёндашув ва минтақавий ҳамкорликнинг муҳимлигини таъкидлади.

Water in Bolivia тадбирининг иккинчи қисми 6–7 май кунлари бўлиб ўтди. Унда CReA лойиҳаси гуруҳлари, давлат органлари, университетлар, ННТлар, сув соҳасидаги компаниялар, маҳаллий ҳамжамиятлар вакиллари ҳамда талабалар қатнашдилар.

Ишчи сессиялар Боливиянинг сув ресурсларини бошқариш ва барқарор ривожланиш билан боғлиқ лойиҳалар амалга оширилаётган тўртта минтақасига бағишланди. Иштирокчилар экологик ва ижтимоий муаммоларга янада самарали ечим топишга ёрдам берадиган кучли томонларни, имкониятларни ҳамда тадқиқотларнинг янги йўналишларини аниқладилар.

Тадбирда, шунингдек, Ишлаб чиқаришни ривожлантириш, қишлоқ хўжалиги ва сув ресурслари вазирлиги ҳузуридаги Ичимлик суви ва базавий санитария соҳасида назорат ва ижтимоий мониторинг бошқармаси ҳамда сув ресурсларини бошқариш ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш билан боғлиқ бошқа муассасалар вакиллари ҳам иштирок этдилар.

«АЛЛАТРА» Боливия «Сан-Пабло» Католик университетига, CReA лойиҳасига ҳамда «Water in Bolivia» тадбири ташкилотчиларига таклиф, тадбирнинг юқори савияда ташкил этилиши ва очиқ илмий мулоқот майдони яратилгани учун ўз миннатдорлигини билдиради. Бундай майдонлар сув ресурслари, инсон саломатлиги ва экотизимларни муҳофаза қилишга қаратилган ечимларни излашда олимлар, университетлар, давлат институтлари, жамоат ташкилотлари ва халқаро ҳамкорларнинг саъй-ҳаракатларини бирлаштиришда алоҳида аҳамиятга эга. Сув ресурсларига босим кучайиб бораётгани, иқлим ўзгариши ва ифлосланишнинг янги шакллари, жумладан, микро- ва нанопластик билан боғлиқ муаммолар ортиб бораётган шароитда халқаро ва фанлараро ҳамкорлик барқарор ҳамда узоқ муддатли ечимларни ишлаб чиқишнинг зарур шартига айланмоқда. Water in Bolivia тажрибаси бундай ташаббуслар нафақат Боливия ва минтақа учун, балки сув ресурсларининг келажаги, инсон саломатлиги ва экологик хавфсизлик бўйича кенгроқ глобал илмий мулоқот учун ҳам муҳим аҳамиятга эга эканини кўрсатади.

«АЛЛАТРА» ҳақида

«АЛЛАТРА» — АҚШда тадқиқот марказига эга бўлган («АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази) халқаро ташкилот бўлиб, иқлим ва экологик ўзгаришларни комплекс таҳлил қилиш, микро- ва нанопластик таъсирини ўрганиш, шунингдек, маданиятлараро ҳамкорликни ривожлантириш ҳамда инсоннинг асосий ҳуқуқ ва эркинликларини ҳимоя қилиш билан шуғулланади.

Атроф-муҳит ва барча тирик мавжудотларни асраб-авайлаш йўлидаги фидокорона фаолиятининг эътирофи сифатида 2024 йилда «АЛЛАТРА» Рим Папаси Франциск Ҳазратларининг Ҳаворийлик фотиҳасига сазовор бўлди. 2025 йилда эса Рим Папаси Лев XIV Ҳазратлари ҳам «АЛЛАТРА» президенти ва унинг барча кўнгиллиларига Ҳаворийлик фотиҳасини инъом этди.

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази ҳақида

«АЛЛАТРА» Глобал тадқиқот маркази глобал муаммоларни, жумладан табиий офатлар, геодинамик ўзгаришлар, микро- ва нанопластик ҳамда инсон ҳуқуқлари масалаларини ўрганиш учун турли мамлакатлардан олимлар, тадқиқотчилар ва мутахассисларни бирлаштиради. Марказ тадқиқотчилар, ҳокимият органлари вакиллари, ОАВ ва кенг жамоатчилик учун илмий асосланган таҳлилий материаллар ва тавсияларни нашр этади.

Материал асл манба асосида тайёрланди:
https://www.inforse.com.bo/2026/05/14/water-in-bolivia-abordo-los-desafios-hidricos-y-ambientales-del-siglo-xxi/

ОАВ учун алоқа маълумотлари: [email protected]